Category Archives: UNDANG-UNDANG

MUZAKARAH HAKIM SYARIE SABAH

KENINGAU | Muzakarah  Hakim-Hakim, Mahkamah Syariah Negeri Sabah Bilangan 1, telah diadakan di Keningau, Sabah pada 26hb April 2016 yang lalu. Muzakarah yang diadakan selama sehari itu membabitkan semua Hakim Mahkamah Tinggi Syariah dan Mahkamah Rendah Syariah dari seluruh Negeri Sabah. Muzakarah yang dipengerusikan oleh Yang Amat Arif, Datuk Jasri @Nasip bin Matjakir, Ketua Hakim Syarie Sabah itu turut melibatkan pegawai-pegawai kanan Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah seperti Ketua Pendaftar Mahkamah Rayuan Syariah, Pegawai Sulh dan Pegawai Penyelidik.

Dalam perutusannya, YAA Ketua Hakim Syarie Sabah antara lainnya menekankan supaya setiap Mahkamah berusaha untuk mencapai KPI penyelesaian kes-kes perceraian yang tertangguh bagi kes yang didaftarkan sebelum tahun 2014 pada kadar tidak kurang dari 70 peratus. Ketua Hakim Syarie juga menegaskan bahawa semua Hakim perlu mengekalkan momentum yang tinggi untuk melaksanakan amanah yang diberikan untuk mendengar dan menyelesaikan kes-kes orang Islam di dibawa ke Mahkamah Syariah.

Pada sebelah malam, satu menyuarat telah diadakan di bilik Mesyuarat Bangunan Mahkamah Syariah Keningau bagi penyediaan deraf Kaedah-Kaedah Sulh, Peguam Syarie dan Fee bagi Mahkamah Syariah Negeri Sabah. Antara yang hadir adalah wakil dari Persatuan Peguam Muslim Sabah (AMAL).

 

KURSUS KHAS GUBALAN DAN SEMAKAN UNDANG-UNDANG

PUTRAJAYA | Seramai 18 Pegawai Syariah yang terdiri dari Ketua Pendaftar dan Hakim-Hakim Mahkamah Tinggi Syariah dari seluruh negara telah mengikuti Kursus Khas Gubalan dan Semakan Undang-Undang . Kursus selama 3 hari yang dianjurkan oleh Bahagian Latihan, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM) ini diadakan di Bilik Kuliah, Masjid Putra, Putrajaya bermula dari 12hb April 2016 hingga 14hb April 2016. Kursus ini dikendalikan sepenuhnya oleh Puan Liza Melati binti Mat Som, Penolong Pengarah Program Perundangan ILKAP.  Antara objektif utama program ini diadakan adalah untuk memberi pengetahuan kepada peserta mengenai prinsip asas penggubalan undang-undang meliputi undang-undang yang dibuat di peringkat Persekutuan dan Negeri.

IMG-20160412-WA0030

Program ini memberi pengetahuan kepada para peserta mengenai proses yang dilalui dari peringkat awal hingga akhir penggubalan undang-undang tersebut. Kursus ini memberi nilai tambah ilmu kepada Pegawai Syariah dalam rangka mempelbagaikan pengetahuan dan kemahiran dalam hal ehwal perundangan. Pada hari terakhir kursus, para peserta diberi tugasan secara amali bagaimana menyediakan deraf undang-undang menurut kaedah yang betul. Deraf tersebut kemudiannya dibentangkan di hadapan peserta kursus bagi melihat sebarang kelemahan dan kekuatan serta apa-apa penambahbaikan. Kursus seumpama ini dilihat wajar diadakan pada masa hadapan dengan beberapa penambah baikan dari segi kandungan kursus termasuklah mengadakan lawatan peserta ke Bahagian Gubalan di Jabatan Peguam Negara.

RAHSIA KEJAYAAN HUKUMAN SEBATAN SYARIAH DI KHALAYAK RAMAI

Perlaksanaan hukuman sebatan syariah baru-baru ini mendapat perhatian luas di media massa. Ini ekoran dari kenyataan yang dibuat dalam oleh salah seorang Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan dalam persidangan Dewan Undangan Negeri (DUN) Kelantan pada 8 Mac 2016 yang mencadangkan agar hukuman sebatan syariah di Kelantan akan dilaksanakan di hadapan umum. Cadangan juga dibuat agar tempat hukuman adalah di perkarangan Masjid. Cadangan perlaksanaan hukuman di khalayak ramai itu juga telah merujuk kepada kejayaan Mahkamah Tinggi Syariah Tawau melaksanakan hukuman sebat di hadapan umum dalam Dewan Terbuka Mahkamah Syariah. Perkembangan ini sesungguhnya menarik dan amat positif dalam rangka perkembangan dan penyuburan perlaksanaan undang-undang Islam di negara ini. Sejauh mana hasrat Kerajaan Negeri Kelantan itu tercapai, hanya Allah sahaja yang menentukan dan mengetahuinya. Hasrat yang murni ini sewajarnya disokong dan didokong. Sebagai Muslim pula, menjadi tanggunjawap kita untuk mendoakan kejayaannya.

Di sebalik perkembangan tersebut, terdapat juga pihak yang tidak menyokong usaha tersebut. Malah ada yang terang-terangan menzahirkan tentangan mereka di media massa. Hal seperti ini dilihat boleh mempengaruhi kelancaran dan kejayaan perlaksanaan usaha tersebut untuk tercapai. Usaha pihak-pihak tertentu untuk mendapatkan bantuan dan sokongan daripada pihak yang berpengaruh dan berotoriti bagi menghalang perlaksanaan hukuman di hadapan umum ini tidak boleh diambil mudah. Apa yang berlaku dalam kes Kartika Sari Dewi sebelum ini di Pahang boleh dijadikan sebagai satu tauladan yang bernilai. Dalam kes Kartika itu, kita menyaksikan bagaimana pada akhirnya, hukuman sebatan syariah tersebut tidak diteruskan dan diubah kepada bentuk hukuman alternatif yang lebih ringan. Sebagai ingatan, kes Kartika itu bukanlah melibatkan perlaksanaan hukuman sebatan di khalayak ramai. Ia sepatutnya dilaksanakan di Penjara sahaja. Namun, atas tentangan, bantahan dan pandangan pelbagai pihak, akhirnya hukuman sebatan tersebut digantikan dengan hukuman alternatif yang lebih ringan iaitu hukuman berbentuk khidmat masyarakat pada tahun 2010.

Di Tawau Sabah, keadaan yang berlaku kepada Kartika tidak terjadi. Hukuman sebatan syariah di khalayak ramai telah berjaya dilaksanakan ke atas pesalah lelaki yang disabitkan melakukan persetubuhan haram atau zina. Hukuman tersebut dilaksanakan kali pertama pada 28 Oktober 2014 dan kali kedua pada 9 Oktober 2015. Kedua-dua hukuman itu dilaksanakan di Dewan Terbuka Mahkamah Tinggi Syariah Tawau di khalayak ramai. Pada tahun 2014, seramai lebih kurang 40 orang awam menyaksikannya. Pada tahun 2015 pula, seramai 61 orang menyaksikannya. Sepanjang hukuman dilaksanakan, tidak ada kedengaran halangan mahupun bantahan diterima. Bahkan sehingga tulisan ini dibuat, tidak ada satu laporan akhbarpun yang menyiarkan secara khusus perlaksanaan hukuman itu. Justeru, tidak ada bantahan atau tentangan yang timbul walaupun 2 tahun berturut-turut hukuman seumpama ini dilaksanakan. Menariknya, kejayaan hukuman di khalayak ramai di Tawau itu akhirnya diketahui juga oleh umum. Ia diketahui dari mulut ke mulut orang yang menyaksikannya. Ia kemudiannya disebarkan melalui aplikasi whatapps dan facebook. Turut menyumbang kepada penyebaran maklumat tersebut adalah melalui 2 artikel yang disiarkan dalam blog erakita pada tahun 2014 dan 2015. Untuk mengetahui laporan lengkap mengenai perlaksanaan hukuman tersebut, sila KLIK SEBATAN SYARIAH PERTAMA DI KHALAYAK RAMAI dan  61 HADIR SAKSIKAN HUKUMAN SEBATAN SYARIAH DI TAWAU.

Mengapa perkara yang boleh dikatakan penting dan amat sensatif ini berjaya dilaksanakan di Tawau? Bagaimana hukuman ini berjaya dilaksanakan tanpa tentangan dari mana-mana pihak? Tentunya ada sebab dan alasannya. Apa yang jelas, perlaksanaan hukuman sebatan di Tawau itu dibuat tanpa sebarang hebahan kepada umum. Tiada hebahan di media massa samada akhbar, radio mahupun televisyen. Ianya dilaksanakan tanpa pemakluman kepada umum kecuali di saat-saat akhir sahaja. Pemakluman hanyalah terhad kepada orang-orang yang dijemput secara lisan mahupun melalui aplikasi whatapps. Dengan jemputan secara lisan dan juga whatapps sahaja, sambutan dan kehadiran orang awam ternyata di luar dugaan. Orang-orang yang dijemput menyaksikannya memberi komitmen yang tinggi dengan menghadiri majlis berkenaan tanpa soal. Kehadiran yang cukup memberangsangkan ini menunjukkan bahawa orang ramai mempunyai minat dan keinginan tinggi untuk menyaksikannya. Apatah lagi, hukuman seumpama ini julung-julung kali berlaku.

Apa yang dapat disimpulkan dari kejayaan Mahkamah Syariah Tawau melaksanakan hukuman sebatan syariah di khalayak ramai ialah perlunya ada strategi yang jitu dan berkesan. Elakkan dari menghebahkan kepada umum secara terbuka perlaksanaan hukuman tersebut, apatah lagi kepada golongan media massa. Laksanakan dahulu hukuman tersebut tanpa menghubungi media massa bagi mengelak sebarang ulasan, kritikan dan bangkangan luar jangka dari umum. Paling dielak adalah campurtangan atau penglibatan dari mana-mana pihak yang berpengaruh dan berotoriti yang akhirnya boleh membantut dan menggagalkan hasrat tersebut. Kaedah dan strategi ini amat berkesan. Setelah perlaksanaan hukuman secara terbuka ini berjalan beberapa lama, masyarakat akhirnya akan dapat menerimanya sebagai suatu keperluan dalam kehidupan. Setelah masyarakat terbiasa dan perkara ini menjadi pengetahuan umum, perlaksanaan hukuman secara terbuka akan lebih mudah dijalankan.

Malah, pada ketika itu nanti, hukuman tersebut bolehlah dihebahkan melalui media massa secara meluas samada melalui akhbar, radio ataupun televisyen. Dengan kata lain, melaksanakan hukum Islam yang indah dan universal ini memerlukan strategi yang mantap dan berkesan. Barangkali lebih mudah menggambarkannya dalam bentuk peribahasa yang berbunyi “bagai menghela (menarik) rambut dalam tepung, rambut jangan putus, tepung jangan berserak”. Semoga perkongsian ilmu ini bermanfaat dalam rangka meletakkan undang-undang Islam di tempat yang tinggi dan dihormati oleh semua lapisan masyarakat yang merentasi sempadan agama, bangsa dan negara.

PEMBUKAAN TAHUN PERUNDANGAN SYARIAH KE 2 TAWAU TAHUN 2016

IMG-20160207-WA0012

TAWAU | Majlis Pembukaan Tahun Perundangan Syariah Ke-2 Tawau, Sabah telah diadakan pada 5hb Febuari 2016. Acara yang diadakan di Dewan Mahkamah Tinggi Syariah Tawau itu bermula tepat jam 8.45am. Majlis itu dihadiri oleh Presiden Majlis Perbandaran Tawau, Sabah, Tuan Alijus @ Mohd Ali bin Hj Sipil, Hakim-Hakim Syarie di Mahkamah Rendah Syariah Lahad Datu, Semporna dan Tawau. Selain itu, majlis kali ini dihadiri lebih ramai dari tahun 2015. Seramai lebih kurang 60 orang telah hadir yang terdiri dari Ketua Pendakwa Syarie Negeri Sabah, Ketua Penguatkuasa Agama Negeri Sabah, Pegawai Tadbir Agama Tawau, Pegawai-Pegawai kanan dari Jabatan Peguam Besar Negeri Sabah, Kota Kinabalu, Timbalan Penguasa Penjara Tawau, Pengarah Hospital Tawau, Pegawai-Pegawai Kanan dari Jabatan Pendaftaran Negara, Jabatan Tanah dan Ukur, Polis Diraja Malaysia (PDRM), Radio Television Malaysia (RTM) TawauFM dan beberapa lagi agensi lain dari sekitar Tawau.

12657830_10153910475519555_9199621084622591531_oFormat majlis adalah sebagaimana format pada tahun 2015. Majlis yang bermula tepat pada 8.45am dan berakhir pada jam 9.40am itu diisikan dengan ucapan dari Wakil Peguam Syarie Tawau yang dibuat oleh Tuan Mohd Amin bin Hj Tenreng, Pendakwa Syarie Kanan, Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sabah (JHEAINS) Tuan Riduan Mohamad bin Othman dan Hakim Mahkamah Tinggi Syariah Tawau, Yang Arif Tuan Ahadin bin Arinen.

Acara Pembukaan Tahunan Perundangan Syariah pada kali ini amat bersejarah kerana bilangan yang hadir amat memberangsangkan. Majlis yang bertemakan “Ketelusan Pemacu Keadilan” itu juga diserikan dengan majlis sesi bergambar di hadapan Bangunan Mahkamah Syariah Tawau. Jamuan makan juga turut disediakan kepada semua peserta. Majlis yang bersejarah ini adalah atas kerjasama antara Mahkamah Syariah Tawau, Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sabah (JHEAINS) dan Peguam Syarie Tawau. Berikutan sambutan peserta yang amat memberangsangkan, Majlis Pembukaan Tahun Perundangan Syariah pada tahun hadapan dijangka akan diperluaskan lagi dengan menjemput beberapa agensi lain. Ucapan dari Peguam Besar Negeri Sabah juga akan dimasukkan dalam tentatif prosiding Majlis tersebut. Selain itu, pameran dan beberapa program lain juga dijangka akan turut diadakan pada hari yang sama. Rata-rata peserta yang hadir menyatakan harapan bahawa majlis ini akan diadakan pada setiap tahun dengan beberapa penambahbaikan.

Untuk mengetahui gambaran perjalanan majlis ini, erakita dengan sukacitanya menjemput anda untuk melihat laporan Majlis Pembukaan Tahun Perundangan Syariah Tawau 2015 dalam blog ini pada 23 Febuari 2015. Sila klik https://erakita.wordpress.com/2015/02/23/pembukaan-tahun-perundangan-syariah-tawau-2015/  untuk mendapatkan laporan tersebut.

61 HADIR SAKSIKAN HUKUMAN SEBATAN SYARIAH DI TAWAU

TAWAU | Perlaksanaan hukuman sebatan ke atas 2 pesalah jenayah syariah telah dijalankan di Dewan Terbuka Mahkamah Tinggi Syariah, Tawau pada 9 Oktober 2015. Dewan terbuka Mahkamah tersebut mula dipenuhi orang ramai seawal jam 8.40am bagi menyaksikan hukuman tersebut dilaksanakan.  Hukuman sebatan di khalayak ramai seumpama ini merupakan kali kedua dibuat selepas kali pertama dilaksanakan di Mahkamah yang sama pada 28 Oktober 2014. Menariknya, 2 pesalah berkenaan adalah seorang lelaki dan seorang wanita. Kedua-duanya telah disabitkan atas kesalahan melakukan persetubuhan haram atau zina di bawah seksyen 80(1) bagi pesalah lelaki dan seksyen 80(2) bagi pesalah wanita sebagaimana termaktub dalam Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah (Sabah) 1995. Kedua-duanya telah disabitkan salah oleh Mahkamah Tinggi Syariah, Tawau pada 21 April 2015 atas pengakuan salah. Keputusan hukuman sebatan sahaja bagi kedua-dua pesalah dibuat pada 27 Mei 2015.

Prosiding perlaksanaan hukuman bermula tepat jam 9.15am apabila Hakim Mahkamah Tinggi Syariah, Tawau masuk ke dalam Dewan Mahkamah. Seperti perlaksanaan hukuman kali pertama pada tahun 2014, prosiding hukuman dimulakan dengan pemeriksaan tahap kesihatan pesalah sebelum hukuman dilaksanakan. Pemeriksaan kesihatan pesalah diperlukan untuk memastikan samada pesalah berkenaan layak untuk menjalani hukuman sebat atau tidak. Pemeriksaan kesihatan bagi pesalah lelaki dijalankan oleh Doktor Perubatan dari Hospital Tawau dalam dewan mahkamah yang dapat disaksikan oleh orang ramai. Pesalah wanita pula diperiksa oleh seorang Doktor Pakar Perubatan Wanita (Wad Kecemasan) di bilik khas yang berasingan. Pemeriksaan ke atas pesalah wanita dibuat di bilik khas yang hanya dihadiri oleh Doktor Perubatan dan juga seorang Pegawai Penjara yang kedua-duanya wanita.

Sementara menunggu laporan tahap kesihatan pesalah wanita, Mahkamah telah meneruskan prosiding perlaksanaan hukuman ke atas pesalah lelaki setelah disahkan layak untuk menjalani hukuman oleh Pegawai Perubatan. Setiap sebatan bermula dari sebatan pertama hingga keenam dikira dan direkodkan oleh Pegawai Penjara. Wajah Pesalah kelihatan begitu tenang tidak menunjukkan reaksi kesakitan semasa dan selepas disebat. Ketika sebatan, suasana dewan yang penuh sesak sunyi senyap. Semua mata tertumpu kepada tukang sebat dan pesalah. Sebaik sebatan terakhir selesai, pegawai perubatan memeriksa tahap kesihatan pesalah. Setelah disahkan sihat, Pegawai penjara memaklumkan bahawa hukuman sebat ke atas pesalah lelaki telah selesai.

Sementara itu, pesalah terus berada dalam dewan di ruang tempat duduk yang telah disediakan di bahagian tengah dewan. Keadaan terus sunyi senyap tanpa kedengaran sebarang suara. Pesalah wanita yang telah dibawa bagi pemeriksaan kesihatan di bilik yang berasingan masih belum muncul walau setelah 8 minit berlalu. Hakim kemudiannya mengarahkan Timbalan Pendaftar untuk mendapatkan maklumat di luar dewan mengenai perkembangan hasil pemeriksaan pesalah wanita. Timbalan Pendaftar yang baru memasuki dewan menghampiri Hakim dan membisikkan sesuatu kepada hakim. Sejurus selepas itu, Pegawai Perubatan wanita bersama-sama dengan tukang sebat wanita dan pesalah wanita memasuki dewan. Tumpuan hadirin terarah kepada Pegawai Perubatan. Pegawai Perubatan berdiri dan memaklumkan Hakim bahawa hasil pemeriksaan air kencing sebanyak 2 kali mengesahkan bahawa pesalah wanita tersebut adalah hamil. Mahkamah seterusnya dimaklumkan bahawa pesalah tersebut tidak layak untuk menjalani hukuman pada masa itu.

Hakim kemudiannya mengumumkan bahawa perlaksanaan hukuman sebatan ke atas pesalah wanita berkenaan ditangguhkan ke satu tarikh yang akan ditetapkan kemudian setelah pesalah berkenaan melahirkan anak. Bon kehadiran pesalah tersebut ke Mahkamah bagi menjalani hukuman dilanjutkan. Sebagaimana prosiding hukuman sebat pada tahun 2014, Hakim memberikan ucapan bagi menutup prosiding hukuman.

Berikut adalah ucapan Hakim:

Alhamdulillah. Tidak ada kalimah yang dapat diungkapkan selain kesyukuran yang tiada taranya kepada Allah s.w.t. Ini kerana, Allah telah mempermudahkan urusan hamba-hambaNYA pada hari ini dalam rangka memartabatkan syariat Allah di muka bumi. Sebentar tadi, kita semua telah menyaksikan di hadapan mata kita perlaksanaan hukuman sebat ke atas pesalah jenayah syariah atas kesalahan zina. Kedua-duanya telah disabitkan atas pengakuan salah kerana melakukan persetubuhanb haram atau zina di bawah seksyen 80(1) dan (2) Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah (Sabah) 1995. Menurut seksyen 80 ini, pesalah boleh hukum dengan denda tidak melebihi RM5,000 atau penjara tidak melebihi tempoh 3 tahun atau sebatan tidak melebihi 6 kali sebatan atau gabungan dari mana-mana dua bentuk hukuman tadi. Pesalah telah dijatuhkan hukuman sebat sebanyak 6 sebatan. Tidak ada rayuan terhadap hukuman ini dibuat oleh kedua-dua pesalah ke Mahkamah Rayuan Syariah dalam tempoh yang diberi oleh undang-undang. Sebagai makluman, hukuman sebatan di khalayak ramai pada hari ini adalah dibuat setelah mengambil kira permintaan sendiri berkali-kali oleh kedua-dua pesalah ini agar dihukum dengan sebatan semasa dalam proses mitigasi hukuman di hadapan Mahkamah sebelum ini.

Sidang hadirin semua, hukuman sebat adalah satu hukuman yang ditetapkan oleh Allah kepada orang yang melakukan zina sebagaimana disebutkan dalam surah an Nuur: 2 yang berbunyi:

Perempuan yang berzina dan laki laki yang berzina, hendaklah kamu sebat kedua-duanya seratus kali sebatan. Dan janganlah kamu dipengaruhi oleh perasaan belas kasihan terhadap kedua-duanya dalam menjalankan hukum Allah, jika benar kamu beriman kepada Allah dan hari akhirat. Dan hendaklah disaksikan hukuman seksa yang dikenakan itu oleh kumpulan daripada orang yang beriman”.

Pada hari ini, para hadirin semua telah menyaksikan di hadapan mata, betapa hukuman sebat yang telah ditetapkan Allah itu bukanlah satu hukuman menyiksa atau mendera atau mengazab pesalah. Sudah terang lagi bersuluh. Sudah gaharu cendana pula. Begitulah ungkapan yang dapat dizahirkan bagi menggambarkan bahawa hukuman ini amatlah ringan berbanding hukuman yang dikenakan dari Mahkamah Awam. Inilah dia hukuman yang selama ini digeruni dan ditakuti oleh ramai orang. Mereka menyangka betapa kejam dan dahsyatnya hukuman sebat dalam Islam. Pelbagai kata-kata negatif, hinaan dan cemuhan dilemparkan terhadap hukuman ini. Ada yang mengatakan bahawa hukuman ini tidak bertamadun. Hatta, ada juga suara-suara yang mengatakan bahawa pelabur asing tidak akan datang melabur di negara ini kerana takut dengan undang-undang tidak bertamadun ini. Namun, hari ini, para hadirin yang hadir di dalam dewan terbuka Mahkamah Tinggi Syariah Tawau ini telah menyaksikan sendiri bagaimana hukuman ini dilaksanakan. Justeru, apakah benar dakwaan orang-orang tersebut bahawa hukuman Islam ini kejam? Anda semua boleh menjawapnya hari ini.

Sebagaimana yang anda semua telah saksikan, hukuman sebatan telah dilaksanakan dengan penuh tertib dan beradab menurut syariat Islam. Pesalah pada hari ini terdiri dari seorang lelaki dan seorang wanita. Pemeriksaan kesihatan oleh Pegawai Perubatan yang didatangkan dari Hospital Daerah Tawau ke atas kedua-dua pesalah sebelum perlaksanaan hukuman telah dibuat secara berasingan. Pesalah wanita diperiksa oleh seorang Doktor Pakar wanita (Wad Kecemasan) di bilik khas. Manakala, pesalah lelaki pula diperiksa tahap kesihatannya oleh seorang Doktor Perubatan lelaki di hadapan umum. Kehadiran doktor pakar wanita khususnya bagi memeriksa pesalah wanita amat penting bagi menghilangkan sebarang prasangka, keraguan dan tohmahan terhadap proses pemeriksaan kesihatan ke atas pesalah wanita. Demikian juga dengan Tukang Sebat dari Jabatan Penjara Tawau. Hukuman sebat dilaksanakan oleh Tukang Sebat lelaki ke atas pesalah lelaki. Manakala, bagi pesalah wanita pula, seorang tukang sebat wanita dikhaskan bagi melaksanakan hukuman  sebat ke atas pesalah wanita.

Di hadapan hadirin sebentar tadi, daripada 2 pesalah yang sepatutnya menjalani sebatan, hanya seorang pesalah lelaki sahaja yang telah dihukum sebat. Hukuman ke atas pesalah wanita pula telah ditangguhkan setelah disahkan oleh Doktor wanita bahawa beliau tidak layak untuk menjalani hukuman sebat. 2 kali ujian kencing dilakukan ke atas pesalah tersebut. Kedua-dua ujian tersebut didapati positif yang menunjukkan bahawa pesalah tersebut sedang hamil. Ini menunjukkan bahawa perlaksanaan hukuman ini dijalankan menurut undang-undang dan hukum syarak. Tiada unsur kezaliman dan penganiayaan dilakukan kepada pesalah berkenaan. Tindakan menangguhkan hukuman ke atas pesalah wanita ini adalah mengambil pendekatan Rasulullah s.a.w yang menangguhkan hukuman ke atas seorang wanita yang disabitkan melakukan perbuatan zina setelah didapati bahawa wanita berkenaan sedang hamil.

Para hadirin semua, dalam Islam, perlaksanaan hukuman hendaklah dilakukan di khalayak umum. Ini telah disebutkan sendiri oleh Allah dalam surah an Nuur: 2 yang dibacakan tadi. Allah menegaskan bahawa hukuman tersebut hendaklah disaksikan oleh sekumpulan orang-orang beriman. Tujuannya bukan mendera, bukan menyeksa, tetapi untuk memberi pengajaran, pendidikan dan keinsafan kepada kepada pesalah dan orang lain, lebih-lebih lagi kepada orang yang menyaksikan hukuman itu agar perbuatan ini tidak dilakukan lagi oleh pesalah atau orang yang menyaksikan atau ahli-ahli keluarga yang menyaksikan dan juga oleh masyarakat. Kesannya adalah kepada jiwa dan minda manusia. Hukuman seumpama ini, yang disaksikan sendiri di hadapan mata, inshaa Allah, boleh melekat dalam hati dan sanubari orang yang menyaksikannya. Ia akan diingati sepanjang hayat dan kesannya adalah berpanjangan.  Inilah dia keindahan dan mutiara Islam yang perlu diketahui orang dan perlu pula dizahirkan kepada umum.

Ketika ini, pemerintah melalui Akta Mahkamah Syariah (Bidang kuasa Jenayah) 1965 (AKTA 355) hanya memberi kuasa kepada Mahkamah syariah untuk menghukum pesalah jenayah syariah dengan sebatan paling maksima sebanyak 6 kali sebatan sahaja berbanding 100 kali sebatan sebagaimana yang diperintahkan Allah dalam Surah An Nuur: 2 itu. Pada hari ini, Mahkamah ini telah melaksanakan sepenuhnya kuasa yang diberi oleh pemerintah itu. Kita doakan semoga pihak pemerintah akan memperkasa dan memperkukuhkan lagi undang-undang yang sedia ada sehingga ianya benar-benar sejajar dengan apa yang disebutkan dalam Al Quran pada masa akan datang. Kita tidak boleh berputus asa untuk terus berdoa semoga kadar hukuman yang ditetapkan Allah itu terlaksana juga akhirnya di bumi tercinta ini walaupun ia mengambil masa puluhan, atau ratusan atau ribuan tahun untuk ianya terlaksana. Amin yaa Rabbal alamin.

Sesungguhnya kehadiran anda semua yang terdiri dari tokoh dan pemimpin masyarakat bagi menyaksikan perlaksanaan hukuman ini amatlah dihargai. Kehadiran masyarakat yang terdiri dari Hakim-Hakim Mahkamah Anak Negeri Sabah di Tawau, Pengarah Hospital Tawau, Timbalan Pengarah Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sabah (JHEAINS), Ketua Pendakwa Syarie Negeri Sabah, Ketua Penguatkuasa Agama Negeri Sabah, wakil-wakil Presiden bagi kedua-dua NGO guaman Islam di Sabah iaitu Persatuan Peguam Muslim Sabah (AMAL) dan Persatuan Peguam Wanita Muslim Sabah (SALWA), Para Peguam Sivil dan Syariah seramai 15 orang dan pegawai-pegawai kerajaan seramai 61 orang bagi menyaksikan perlaksanaan hukuman pada hari ini sesungguhnya amat bersejarah dan signifikan dalam rangka memartabatkan syiar Islam di negeri ini. Kehadiran anda semua telah dikira menepati kehendak Surah An Nuur: 2 yang menegaskan bahawa hukuman tersebut disaksikan oleh orang-orang yang beriman. Semoga kita yang menyaksikan hukuman pada hari ini diterima sebagai golongan yang beriman sebagaimana disebutkan dalam ayat tersebut.

Semoga Allah meredhai perlaksanaan hukuman pada hari ini dan menghitungnya sebagai sebahagian daripada amal soleh dan usaha kita semua untuk memartabatkan hukum Allah di muka bumi. Kepada para hadirin yang menyaksikan perlaksanaan hukuman pada hari ini, ambillah pengajaran dan iktibar dari apa yang disaksikan sebentar tadi. Sebarkanlah kepada masyarakat yang tidak berpeluang menyaksikan perlaksanaan hukuman ini betapa syariat Islam itu indah. Semoga dosa dan kesalahan yang dilakukan oleh kedua-dua pesalah ini diampuni Allah. Semoga perlaksanaan hukuman sebat di hadapan umum pada hari ini membawa rahmat kepada perkembangan undang-undang Islam di negara ini. Sekian.

Wassalamualaikum wbt.

Sebaik selesai ucapan Hakim, prosiding hukuman ditutup dengan hentakan tukul Hakim. Upacara prosiding perlaksanaan hukuman sebat berakhir tepat pada jam 9.50am. Para hadirin diberi peluang untuk melihat dan memegang sendiri rotan yang digunakan untuk menyebat pesalah. Mereka juga berpeluang untuk bertemu dan bertanyakan kepada tukang sebat mengenai sebatan syariah. Peluang ini dilihat amat positif bagi memberi kefahaman dan penghayatan orang ramai mengenai perlaksanaan hukuman sebatan dalam Islam yang sebenar. Pada keseluruhannya, perlaksanaan hukuman tersebut berjalan lancar dan teratur sebagaimana dalam tentatif yang telah disediakan. Rata-rata hadirin yang ditemui selepas selesai hukuman berpuas hati dengan perjalanan hukuman berkenaan. Sesungguhnya perlaksanaan hukuman sebat di hadapan umum dilihat mampu memberi peluang kepada semua lapisan masyarakat setempat untuk melihat sendiri keindahan dan kehebatan hukuman dalam Islam berbanding hanya mendengarnya semata-mata.

LAPOR DALAM TEMPOH 7 HARI LAFAZ CERAI LUAR MAHKAMAH

Menurut undang-undang keluarga Islam yang sedang berkuat kuasa di negeri-negeri selain Wilayah-Wilayah Persekutuan, mana-mana suami yang telah melafazkan cerai ke atas isterinya di luar mahkamah tanpa kebenaran mahkamah mestilah melaporkan hal tersebut kepada Mahkamah Syariah. Seksyen 57 Enakmen Undang-undang Keluarga Islam 2004 (Sabah) menegaskan bahawa laporan hendaklah dibuat kepada Mahkamah Syariah dalam tempoh 7 hari dari lafaz cerai sekiranya lafaz tersebut berlaku di luar Mahkamah dan tidak ada kebenaran Mahkamah bagi lafaz tersebut. Peruntukan yang sama juga terdapat dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam di Selangor (2003). Ini bermakna, sebaik lafaz cerai dibuat oleh suami, pasangan tersebut mestilah melaporkan hal tersebut dalam tempoh 7 hari dari tarikh lafaz. Perkataan “laporan” atau “melaporkan” tidak ada diberi tafsiran secara khusus dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam berkenaan.

Bagaimanapun, dapat difahami bahawa perkataan “melaporkan” atau “laporan” itu adalah membawa maksud membuat permohonan bagi mendapatkan pengesahan lafaz cerai di Mahkamah. Ini kerana, dalam seksyen 57(2) dan (3) itu, jelas menyatakan bahawa siasatan hendaklah dilakukan oleh Mahkamah samada lafaz cerai tersebut sah di sisi hukum syarak. Mahkamah juga dikehendaki untuk membuat perintah mengenai perceraian tersebut dan seterusnya menghantar rekod perceraian tersebut kepada Pendaftar Perkahwinan, Perceraian dan Rujuk (PPR) di Jabatan Hal  Ehwal Agama Islam Negeri berkenaan.

Bagi Mahkamah, tindakan menyiasat a kesahihan lafaz cerai tersebut hanya boleh dilakukan apabila satu permohonan khusus difailkan di Mahkamah oleh pihak-pihak dalam perkahwinan tersebut untuk mendapatkan pengesahan samada sah atau tidak lafaz berkenaan menurut hukum syarak . Dengan kata lain, suami atau isteri perlu menfailkan kes tersebut di Mahkamah terlebih dahulu. Setelah didaftarkan, kes berkenaan akan didengar di hadapan Hakim.

Bagi menyelaraskan kehendak undang-undang untuk menyegerakan pelaporan lafaz berkenaan di Mahkamah, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM) telah mengeluarkan Arahan Amalan No. 8 Tahun 2011. Arahan Amalan tersebut membolehkan Mahkamah untuk mendengar kes lafaz cerai di luar Mahkamah pada hari yang sama ianya didaftarkan di Mahkamah. Bagaimanapun, pendengaran pada hari yang sama adalah tertakluk kepada syarat bahawa semua tatacara adalah lengkap dan ianya dihadiri kedua-dua belah pihak suami dan isteri.

Bagi pasangan suami isteri, khususnya suami, laporan dalam bentuk permohonan bagi mendapatkan pengesahan lafaz cerai hendaklah dibuat secepat mungkin apabila menyedari bahawa lafaz telah dibuat. Ini kerana, kegagalan berbuat demikian akan mendedahkan pihak berkenaan untuk didakwa di Mahkamah Syariah atas kesalahan tidak membuat laporan kepada Mahkamah di bawah Seksyen 126 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam 2004. Hukuman yang diperuntukkan bagi kesalahan di bawah seksyen ini adalah denda tidak melebihi RM1,000 atau penjara tidak melebihi 6 bulan atau gabungan dari kedua-dua hukuman berkenaan.

Undang-undang yang dibuat bukan untuk menyusahkan masyarakat. Sebaliknya, terdapat manfaat besar khususnya kepada umat Islam untuk mematuhi undang-undang ini. Selain dapat mengetahui status perceraian pada kadar segera, pasangan kepada perkahwinan itu dapat membuat keputusan samada hendak kembali semula sebagai suami isteri dengan cara rujuk nikah dalam tempoh eddah atau sebaliknya. Kedua-dua pihak juga dapat membuat tindakan sewajarnya dengan mendapatkan hak-hak syarie melalui perintah Mahkamh seperti nafkah eddah, mut’ah, hak penjagaan anak (hadanah), mut’ah, harta sepencarian dan lain-lain lagi yang berkaitan dengan hak-hak pasangan tersebut selepas perceraian. Semoga artikel ini ada manfaat untuk kita semua. Wallahu a’lam.

BAKAL ISTERI KEDUA ELAK PAKAI LAWA DI MAHKAMAH

Menurut undang-undang keluarga Islam di negeri-negeri di Malaysia, seseorang suami yang hendak berkahwin lebih dari seorang isteri hendaklah mendapatkan kebenaran bertulis dari Hakim Syarie. Hakim Syarie yang dimaksudkan di sini adalah Hakim Mahkamah Syariah. Ini jelas diperuntukkan dalam Seksyen 23 Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984 (AKTA 303). Menurut peruntukan undang-undang ini, sekurang-kurangnya ada 4 pihak yang perlu dipanggil ke Mahkamah semasa pendengaran kes permohonan berpoligami. Mereka adalah Pemohon iaitu si suami, isteri, bakal isteri dan wali kepada bakal isteri.

Kesemua pihak ini akan dipanggil masuk ke dalam kamar Hakim untuk mendengar kes permohonan si suami. Suami akan diminta untuk menyatakan alasan mengapa ia perlu berpoligami, kemampuannya dan menyatakan bagaimana perkahwinan kedua itu tidak tidak menjejaskan rumahtangga yang sedia ada khususnya apa yang dinikmati oleh isteri yang sedia ada. Isteri pula akan ditanya apakah responnya terhadap permohonan suami. Isteri perlu menyatakan samada ia bersetuju atau tidak. Isteri juga perlu menyatakan apakah suami mempunyai kemampuan berpoligami. Isteri juga boleh meminta agar ditentukan pembahagian harta sepencarian dan juga penetapan bayaran nafkah kepada isteri dan anak-anak. Bakal isteri pula akan ditanya mengenai kesediaan dari segi fizikal dan mental untuk berhadapan dengan hidup berpoligami. Wali kepada bakal isteri pula akan ditanya samada beliau bersedia untuk mewalikan bakal isteri tersebut jika sekiranya kebenaran berpoligami diberikan oleh Mahkamah kepada suami berkenaan.

Sebelum masuk ke kamar Hakim, pihak-pihak itu lazimnya akan menunggu dalam dewan bicara atau ruang menunggu bersama-sama dengan orang lain yang berurusan di Mahkamah. Pendengaran permohonan untuk berpoligami dibuat di Kamar Hakim sahaja. Ini kerana, undang-undang telah menetapkan bahawa pendengaran dan keputusan bagi kes yang dimulakan dengan Permohonan mesti dibuat di dalam kamar Hakim. Ini dinyatakan dalam Seksyen 119 Akta Tatacara Mal Syariah (Wilayah-Wilayah Persekutuan 1998 (AKTA 585). Termasuk kes yang dimulakan dengan permohonan adalah kes poligami.

Ketika berada di luar kamar Hakim, pertemuan antara isteri dan bakal isteri biasanya sukar dielakkan. Pertemuan kali pertama di dalam antara isteri dan bakal isteri di bangunan Mahkamah biasa terjadi. Inilah saat-saat yang mendebarkan. Sementara menunggu pihak-pihak dipanggil masuk ke kamar Hakim, suami akan turut sama berada dalam ruang menunggu di luar kamar hakim bersama isteri dan bakal isteri. Termasuk yang berada di ruang menunggu itu adalah wali kepada bakal isteri iaitu bapa kandung kepada bakal isteri. Pertemuan “bersejarah” antara isteri dan bakal isteri di ruangan menunggu itu sesuatu yang tidak dapat dielakkan. Ini kerana, undang-undang menghendaki mereka hadir sendiri bagi pendengaran kes poligami di hadapan hakim. Sukar hendak digambarkan bagaimana perasaan pihak-pihak ketika itu.

Keadaan bertambah mendebarkan apabila apabila isteri tidak pernah melihat wajah bakal isteri selama ini. Begitu juga dengan bakal isteri. Tentunya debaran di hati untuk bertembung dengan isteri sedia kepada bakal suami tidak dapat disekat. Jika boleh, suasana itu rasanya tidak ingin diharungi. Ini kerana, dalam keadaan sedemikian rupa, segala kemungkinan boleh berlaku. Kemungkinan untuk kedua-dua “wanita berkenaan” untuk bertengkar tetap ada. Tidak mustahil boleh berlaku pergaduhan, maki memaki dan jerit menjerit. Tidak mustahil boleh berlaku kejar mengejar antara kedua-dua wanita itu. Tidak mustahil hal seperti ini boleh terjadi. Dalam hal berpoligami, perasaan seperti sakit hati, cemburu dan terancam dengan kehadiran wanita lain dalam rumahtangganya sudah sinonim bagi seorang isteri. Hal inilah yang perlu dibaca dan difahami oleh bakal isteri.

Dalam hal ini, sebarang konflik dan ketegangan antara pihak-pihak perlu dielakkan. Bakal isteri umpamanya perlu mengelak dari memakai pakaian yang boleh menggambarkan betapa ia lebih muda dan cantik dari isteri sedia ada. Pakaian bakal isteri perlu biasa-biasa dan sederhana saja. Usah dipakai pakaian yang melambangkan pakaian mahal, glamour, cantik dan elegan. Perasaan isteri sedia ada perlu dijaga. Jangan sampai, isteri terasa bahawa bakal isteri lebih muda dan cantik daripada isteri sedia ada. Memakai kaca mata hitam (rayban) juga rasanya elok dielakkan oleh bakal isteri. Ini sesuatu yang tidak bagus untuk dipakai ketika berada di luar kamar hakim. Memakai kaca hitam boleh mengundang perasaan yang kurang senang di pihak isteri. Ini boleh menimbulkan jurang komunikasi antara isteri dan bakal isteri. Termasuk hal yang perlu dielakkan oleh bakal isteri adalah memakai bedak muka yang terang dan jelas menampilkan atau menonjolkan kecantikan atau keindahan bentuk tubuh badannya.

Demikian juga dengan minyak wangi. Elok jika bakal isteri tak memakai wangi-wangian semasa ke Mahkamah. Ini juga boleh mengundang suasana yang tidak positif antara isteri dan bakal isteri. Pendek kata, bakal isteri perlu sedapat mungkin mengelak dari membuat atau menimbulkan perkara-perkara yang tidak disukai oleh isteri. Bakal isteri perlu sedar bahawa ia datang ke Mahkamah bukan untuk bersaing dengan isteri. Ia datang ke Mahkamah untuk memberi apa-apa maklumat yang diminta oleh Mahkamah berhubung dengan pekahwinannya dengan bakal suami. Bakal isteri perlu ingat bahawa dengan adanya permohonan si suami tadi di Mahkamah,  belum tentu permohonan itu diluluskan. Itu bukan suatu jaminan untuk ia dapat berkahwin dengan si suami itu. Semuanya bergantung kepada keputusan Mahkamah di penghujung kes itu nanti.

Bakal isteri juga perlu ingat betapa persetujuan daripada isteri itu amat bermakna dalam kes tersebut. Jika isteri bersetuju atau sekurang-kurangnya berdiam diri, hal tersebut sudah lumayan bagi kes itu. Kes itu tidak akan menjadi panjang dan terheret jauh sehingga ke peringkat perbicraaan penuh. Jika ada persetujuan, perjalanan kes menjadi mudah. Ada ketika, Mahkamah akan membuat keputusan pada hari yang sama kes itu didengar. Bagaimanapun, perlu juga difahami bahawa persetujuan isteri terhadap permohonan berpoligami oleh suami bukanlah satu jaminan bahawa permohonan berkenaan akan diluluskan oleh Mahkamah. Banyak pertimbangan yang akan diambil oleh Mahkamah untuk membuat keputusan.

Sekiranya isteri membuat bantahan, kes berkenaan akan berpanjangan. Mahkamah lazimnya akan menangguhkan kes tersebut untuk memberikan peluang kepada isteri bagi menfailkan bantahan bertulis terhadap permohonan suami. Jika permohonan itu dibantah, isteri pula berhak untuk mengambi khidmat peguam syarie bagi mewakilinya dalam kes itu. Kes akan dibawa ke perbicaraan penuh dan keterangan secara terperinci mengenai apa saja perkara yang berkaitan akan diambil dari pihak-pihak. Ada kes yang boleh berpanjangan sehingga setahun atau 2 tahun untuk selesai. Hal ini berbeza jika pihak-pihak dalam kes itu lebih bersikap berlapang dada, bertoleransi dan saling hormat menghormati. Kes akan menjadi lebih mudah dan lancar.

Justeru, dalam kes berpoligami, bakal isteri terutamanya perlu mengambil kira perkara-perkara di atas. Walau hal tersebut nampak kecil dan bersifat remeh temeh, namun impak atau kesannya pada perjalanan prosiding kes poligami adalah besar. Berpada-padalah dengan penampilan kita terutama pakaian apabila hadir untuk pendengaran kes di mahkamah. Tunjukkan sifat yang baik, berlapang dada dan menjaga perasaan orang lain khususnya isteri kepada bakal suami. Tempatkan diri kita di tempat isteri itu. Cuba bayangkan perasaan kita andai kata isteri itu adalah diri kita sendiri. Akhirnya, dengan penampilan yang sederhana, suasana akan menjadi lebih harmoni dan perkara-perkara yang tidak diingini dapat dielakkan. Semoga perkongsian minda ini ada manfaatnya. Wallahu a’lam.

ISTERI MOHON PERCEPAT SIJIL CERAI

Assalamulaikum

Saya mahu bertanya bagaimanakah caranya untuk mempercepatkan pengambilan surat cerai. Sebabnya, Mahkamah belum lagi memanggil bekas suami untuk dibicarakan?

Walaikumussalam wbt.

Istilah surat cerai dalam pertanyaan Puan di atas adalah bersifat umum. Sebenarnya, terdapat 2 bentuk dokumen penting mengenai perceraian pasangan Muslim. Pertamanya, Perintah Perceraian dari Mahkamah Syariah. Keduanya, Sijil Perceraian yang dikeluarkan oleh Pendaftar Pernikahan Perceraian dan Rujuk (PPR) di Jabatan Agama Islam Negeri.

Sijil Perceraian hanya dikeluarkan oleh PPR setelah Mahkamah Syariah mengeluarkan perintah perceraian atau pembubaran perkahwinan samada berpunca dari pengesahan lafaz perceraian yang berlaku di luar mahkamah atau perceraian biasa dengan lafaz talaq di hadapan mahkamah, fasakh, ta’liq dan khulu’ atau disebut juga sebagai tebus talaq. Hanya setelah mahkamah syariah mengeluarkan perintah perceraian atau pembubaran perkahwinan, baharulah PPR di Jabatan Agama Islam akan mengeluarkan Sijil Cerai.

Justeru, pada peringkat ini, Puan dinasihatkan untuk berurusan terus dengan pihak mahkamah bagi mendapatkan tarikh terawal bagi pendengaran kes Puan. Lazimnya, mahkamah akan menetapkan pendengaran kes berkenaan dalam tempoh 21 hari dari tarikh pendaftaran kes di Mahkamah. Ini adalah menurut Arahan Amalan yang dikeluarkan oleh Ketua Hakim Syarie negeri-negeri yang diselaraskan di seluruh negara. Tempoh ini juga menjadi Piagam Pelanggan Mahkamah Syariah di negeri-negeri.

Puan boleh menghubungi Mahkamah berkenaan melalui telipon atau emel bagi  mendapatkan maklumat dari Pendaftar Mahkamah untuk mengetahui status kes dan tarikh kes berkenaan akan didengar. Namun, ada baiknya Puan sendiri datang ke Mahkamah Syariah untuk bertanya terus hal tersebut. Staf di kaunter boleh membantu untuk menyemak status kes Puan melalui talian online dalam Sistem Pendaftaran Kes Mahkamah Syariah (SPKMS).

Puan juga boleh meminta budi bicara mahkamah untuk menjadualkan lebih awal kes berkenaan jika Puan mempunyai alasan yang kukuh seperti terpaksa keluar negara dalam jangkamasa terdekat atas urusan mendesak seperti menyambung pelajaran di luar negara. Alasan seperti terpaksa menjalani rawatan di hospital bagi penyakit yang berat boleh dijadikan justifikasi bagi penjadualan awal.

Pendengaran kes di Mahkamah boleh tertunda akibat kegagalan menyampaikan saman atau Notis Permohonan kepada pihak suami. Di sisi undang-undang, asas untuk Mahkamah boleh meneruskan pendengaran atau perbicaraan sesuatu kes adalah apabila penyampaian saman atau Notis Permohonan telah berjaya disempurnakan ke atas Defendan atau suami dalam kes ini. Penyampaian gantian seperti membuat tampalan saman dan Notis berkenaan di tempat-tempat awam yang ditetapkan oleh Mahkamah atau melalui iklan di surat khabar tempatan atau nasional boleh dilaksanakan dan dikira sempurna sekiranya Defendan atau suami gagal dikesan. Perkara ini dinyatakan dalam seksyen 48 Akta Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1998 (Akta 585).

Penyelesaian kes perceraian Puan akan menjadi lebih mudah sekiranya suami Puan dapat hadir bersama di Mahkamah. Persetujuan bersama kedua suami dan isteri untuk bercerai juga boleh dipertimbangkan oleh mahkamah untuk menjadualkan kes berkenaan pada masa yang singkat. Bahkan, di beberapa negeri seperti Pulau Pinang, Selangor dan Sabah, kes perceraian lazimnya didengar dan diputuskan oleh Mahkamah pada hari yang sama kes berkenaan didaftarkan sekiranya ada persetujuan bersama kedua suami dan isteri untuk bercerai. Laporan akhbar mengenai penyelesaian perceraian di Mahkamah Syariah Selangor boleh dirujuk dalam Sinar Harian pada 3 Julai 2015 di alamat http://www.sinarharian.com.my/edisi/selangor-kl/bercerai-dalam-tempoh-enam-jam-1.407375.

Bagaimanapun, kita sedia maklum bahawa Mahkamah juga mempunyai jadual yang ketat khususnya mahkamah yang beroperasi di daerah atau bahagian-bahagian yang besar dan padat penduduknya. Hal ini sudah tentu menjadi salah satu cabaran atau kekangan kepada mahkamah untuk menjadual kes pada hari yang sama ianya didaftarkan atau lebih awal khususnya bagi pendengaran kali kedua dan seterusnya. Pendengaran kes pada hari yang sama ianya didaftarkan di Mahkamah bergantung kepada ruang masa dan kesediaan Hakim untuk mendengar terus kes berkenaan. Pendengaran kes pada hari yang sama juga dapat dilakukan sekiranya kedua pihak hadir di Mahkamah dan bersedia untuk menyelesaikan kes berkenaan melalui persetujuan.

Kesimpulannya, selagi kes perceraian di mahkamah belum selesai, selagi itulah Pendaftar PPR di Jabatan Agama tidak akan mengeluarkan sijil perceraian tersebut. Justeru, sijil cerai yang Puan maksudkan itu hanya akan dikeluarkan oleh PPR selepas kes perceraian di Mahkamah Syariah telah selesai sepenuhnya. Kes perceraian Puan pula boleh diselesaikan dengan cepat sekiranya Puan dan suami Puan bersedia untuk hadir bersama dan membuat persetujuan bercerai secara baik di Mahkamah tanpa melalui proses perbicaraan yang panjang. Semoga penjelasan ini memberi manfaat kepada Puan.

Wallahu a’lam

WANITA TERLANJUR SEDIA BERMADU

Assalamualaikum

Saya dengan pasangan saya ingin berkahwin. Pasangan saya sudah berkahwin dan memiliki 3 anak. Permohonan poligami telah dihantar dan menunggu surat tarikh mahkamah. Isteri pasangan saya dah mengizinkan kami untuk bernikah. Selama kami bercinta selama 6 tahun, kami telah melakukan kesalahan. Dan kami ingin bertaubat. Dan dari kesalahan itu kami telah memiliki seorang anak. Isteri pasangan saya juga telah mengetahuinya. Kami ingin segera berkahwin. Apa yang perlu kami lakukan untuk membaiki semua keadaan ini? Dan apa yg terjadi kepada anak kami sekiranya pihak jabatan agama mengetahui perkara ini. Minta perjelaskan. Dan apa yang perlu kami lakukan? Anak kami juga telah mengidap penyakit jantung yang kronik. Kami ingin buat yang terbaik untuk anak kami.

Walaikumussalam wbt.

Terimakasih atas pertanyaan saudari di atas. Tindakan bakal suami menfailkan permohonan bagi mendapatkan kebenaran berpoligami di Mahkamah Syariah adalah betul di sisi undang-undang. Memang menjadi satu kesalahan jika berpoligami tanpa kebenaran mahkamah. Justeru, hadirlah ke mahkamah apabila dipanggil untuk memberikan keterangan di hadapan hakim nanti. Yang perlu hadir adalah suami (pemohon), isteri sedia ada, bakal isteri dan wali kepada bakal isteri. Jika mahkamah meluluskan, laksanakanlah pernikahan tersebut dan elakkan dari menunda-nunda. Dibimbangi akan berlaku pelbagai perkara yang tidak baik.

Jika mahkamah tidak meluluskan permohonan tersebut, suami boleh membuat rayuan di mahkamah yang lebih tinggi iaitu Mahkamah Rayuan Syariah. Persetujuan daripada isteri untuk si suami berpoligami merupakan satu kelebihan kepada suami walaupun ianya tidaklah semestinya menyebabkan mahkamah terikat untuk meluluskan permohonan tersebut. Terdapat beberapa perkara lagi yang perlu diambil pertimbangan oleh mahkamah seperti kemampuan suami dan juga alasan mengapa perlu berpoligami.

Selepas pernikahan nanti, sijil nikah akan dikeluarkan oleh Pendaftar Nikah cerai dan Rujuk di Jabatan Agama Islam Negeri. Tindakan seterusnya adalah mendaftarkan kelahiran anak di Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) jika telah ada. Bagaimanapun, pihak JPN juga mempunyai peraturan tersendiri yang mengambil kira keputusan Muzakarah Fatwa Kebangsaan ketika meletakkan bin atau binti kepada seseorang anak dalam daftar kelahiran. Jika anak tersebut lahir kurang dari 6 bulan qamariah selepas pernikahan, anak tersebut akan dibin atau dibintikan dengan Abdullah atau mana-mana 99 nama Allah di dalam asmaa al-husna.

Menurut apa yang erakita dapat fahami, anak telahpun dilahirkan oleh saudari sebelum pernikahan dengan bakal suami. Justeru, salah satu perkara yang perlu dirujuk kepada JPN apabila mendaftarkan kelahiran anak tersebut adalah berkenaan dengan nasab anak tersebut samada boleh dibin atau dibintikan kepada suami saudari. Bagi negeri-negeri di Semenanjung, rujukan undang-undang boleh dibuat pada seksyen 13 Akta Pendaftaran Kelahiran dan Kematian 1957. Di Sabah, rujukan boleh dibuat kepada seksyen 10 Sabah Birth and Death Registration Ordinance (Cap 123). Bagi Sarawak pula, rujukan adalah kepada seksyen 11 Sarawak Birth and Death Registration Ordinance (Cap 10). Rujukan juga boleh dibuat kepada Pekeliling JPN No. 8/2009.

Dari segi hukum, perbuatan zina adalah terlarang dan termasuk sebagai dosa yang besar di sisi Allah. Taubat nasuha perlu dilakukan tanpa berlengah oleh pelakunya. Jangan bertangguh untuk memohon ampun kepada Allah atas dosa yang dilakukan. Ini kerana, dibimbangi bahawa pelakunya meninggal dunia sebelum sempat bertaubat. Amatlah malang jika terjadi seperti ini. Perlu diingatkan bahawa dalam soal bertaubat kepada Allah, tidak ada had dan batasan masa selagi nyawa masih dikandung badan. Tiada istilah putus asa dan terlambat selagi kita masih bernafas. Hal ini diterangkan oleh Allah dalam surah az- Zumar: 53 yang berbunyi:

“Katakanlah (Wahai Muhammad): “Wahai hamba-hambaKu yang telah melampaui batas terhadap diri mereka sendiri (dengan perbuatan-perbuatan maksiat), janganlah kamu berputus asa dari rahmat Allah, kerana sesungguhnya Allah mengampuni segala dosa, sesungguhnya Dialah juga Yang Maha Pengampun, lagi Maha Mengasihani”

Dari segi undang-undang, adalah menjadi satu kesalahan di sisi undang-undang bagi orang-orang yang beragama Islam untuk melakukan perbuatan terlarang seperti zina. Justeru, jika sekiranya aduan diterima oleh pihak Penguatkuasa Agama di Jabatan Agama Islam mengenai perbuatan zina atau lahirnya anak tak sah taraf tersebut, satu siasatan mengenainya boleh dilakukan oleh Bahagian Penguatkuasaan dan Penyiasatan. Jika pihak pendakwa syarie berpuas hati adanya kes yang kuat untuk pendakwaan, maka pasangan berkenaan boleh didakwa di Mahkamah Tinggi Syariah atas kesalahan melakukan persetubuhan luar nikah. Menurut seksyen 23 Akta Kesalahan Jenayah Syariah (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1997 (AKTA 559), pesalah lelaki atau wanita berkenaan boleh dihukum dengan denda tidak melebihi RM5,000 atau penjara tidak lebih 3 tahun atau sebatan tidak lebih 6 sebat atau gabungan dari mana-mana 2 bentuk hukuman tersebut. Seksyen 23 itu juga jelas menyebutkan bahawa kehamilan luar nikah dengan kerelaan si wanita tersebut merupakan prima facie bahawa perlakuan persetubuhan luar nikah telah berlaku.

Sayugia diingatkan bahawa selagi tidak ada aduan dibuat di hadapan Pegawai Penguatkuasa Agama di Jabatan Agama Islam Negeri mengenai perbuatan hamil luar nikah atau persetubuhan haram tersebut, maka tidak timbul soal saudari dan bakal suami didakwa di Mahkamah syariah. Erakita menasihatkan agar saudari dan pasangan saudari bersedia dari segi mental dan fizikal untuk menghadapi sebarang kemungkinan seperti pendakwaan atas kesalahan persetubuhan luar nikah di Mahkamah Syariah dan perletakan bin atau binti anak saudari kepada mana-mana nama dalam senarai 99 nama Allah pada daftar kelahirannya.

Mengenai pertanyaan saudari mengenai kedudukan anak tersebut jika diketahui oleh Jabatan Agama Islam, saudari tidak perlu risau mengenainya. Tidak akan ada apa-apa tindakan undang-undang yang boleh diambil oleh Jabatan Hal Ehwal Agama Islam ke atas anak tak sah taraf tersebut. Bagaimanapun, dari aspek pembuktian kes di Mahkamah, kelahiran anak tersebut di luar pernikahan merupakan satu bahan bukti (bayyinah) yang dianggap kukuh dalam kes pendakwaan ke atas pelaku zina di Mahkamah Syariah. Jika anak tersebut dinafikan sebagai bukan anaknya, pembuktian melalui ujian DNA boleh digunakan bagi membuktikan pertalian antara si anak dengan si ibu dan si lelaki yang telah menyebabkan kehamilannya.

Mengenai penyakit jantung yang dialami oleh anak tersebut, erakita turut tersimpati dengan ujian yang Allah berikan kepada saudari. Percayalah bahawa semua ujian ini ada hikmah di sebaliknya yang Allah untukkan untuk diri yang berkenaan. Mohonlah ampun dan bertaubatlah sebanyak-banyaknya kepada Allah tanpa henti dan putus asa. Perbanyakkanlah melakukan amal soleh. Laksanakan apa yang wajibkan Allah untuk melakukannya, manakala perkara sunat dilakukan menurut kemampuan. Banyakkan bersedekah dan lakukanlah kebaikan walaupun sedikit sahaja. Yang penting, amalan tersebut dilakukan berterusan sehingga ke akhir hayat kita. Dengan keadaan anak yang sedang mengalami sakit jantung, dapatkanlah rawatan terbaik untuk anak tersebut di hospital. Mintalah bantuan dari ahli keluarga saudari atau mana-mana pihak yang berkaitan untuk mendapatkan rawatan di hospital atau mana-mana klinik pakar. Nyawa adalah keutamaan tanpa meminggirkan soal taubat dan tawakkal kepada Allah.

Erakita doakan agar saudari diberikan jalan keluar oleh Allah untuk berhadapan dengan ujian ini. Semoga Allah memberikan hidayah dan iman yang kukuh untuk saudari dan bakal suami saudari. Amin yaa Rabbal alamin

Wallahu a’lam

PENDAFTARAN KES JENAYAH DI MAHKAMAH SYARIAH

Perlembagaan Persekutuan melalui Senarai 2, Jadual ke 9 telah memberi kuasa kepada Mahkamah Syariah untuk mendengar, membicarakan dan memutuskan kes melibatkan perlanggaran undang-undang Islam oleh orang-orang Islam setakat mana yang diberikan oleh undang-undang. Dalam konteks Mahkamah Syariah, satu undang-undang khas telah dikanunkan di setiap negeri di Malaysia untuk digunakan dalam rangka melaksana dan menguatkuasakan undang-undang jenayah syariah. Undang-undang tersebut dikenali sebagai Akta atau Enakmen Tatacara Jenayah Syariah. Undang-undang ini mengandungi tatacara atau prosedur bagaimana undang-undang berkaitan jenayah syariah dilaksana atau dikuatkuasakan oleh agensi berkaitan seperti Pegawai Penguatkuasa Agama, Pendakwa Syarie dan Hakim Syarie di Mahkamah Syariah.

Bagi memudahkan pemahaman mengenai tatacara atau prosedur pendaftaran kes jenayah di Mahkamah Syariah, erakita dengan sukacita menerbitkan satu artikel berbentuk PDF dalam ruangan ini. Artikel yang ditulis oleh Ahadin bin Arinen yang merupakan pengamal undang-undang Islam di Mahkamah Syariah ini membincangkan secara detail dan padat bagaimana tatacara sesuatu kes jenayah meliputi kes tangkapan tanpa waran, tangkapan dengan waran, saman dan waran geledah didaftarkan di Mahkamah Syariah. Artikel yang mengambil kira peruntukan khusus dari Enakmen Tatacara Jenayah Syariah Sabah dan Dokumen Prosedur Kualiti MS ISO 9001-2008 di Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah ini diharap dapat memberi input dan sumbangan kepada pengamal undang-undang bukan sahaja di Negeri di Bawah Bayu, tetapi juga di negeri-negeri lain dalam rangka memperkemas dan memperkasa bentuk penguatkuasaan dan perlaksanaan undang-undang jenayah di negara ini.

Untuk melihat dan mengambil artikel tersebut, sila KLIK PENDAFTARAN KES JENAYAH DI MAHKAMAH SYARIAH. Semoga ada manfaatnya untuk kita semua.

KETERANGAN PALSU DI MAHKAMAH SYARIAH

Keterangan saksi adalah penting dalam suatu perbicaraan di Mahkamah. Tidak kira Mahkamah itu Mahkamah Awam atau Mahkamah Syariah. Ini kerana, keterangan seseorang diperlukan untuki membuktikan sesuatu hak atau dakwaan atau tuntutan di Mahkamah. Ini kerana, prinsip umum dalam undang-undang keterangan ialah beban pembuktian itu terletak pada bahu pihak yang mendakwa atau menuntut. Persoalannya, jika keterangan saksi itu penting dalam suatu perbicaraan di Mahkamah, bagaimana pula jika saksi yang dipanggil itu memberi keterangan palsu atau bohong di Mahkamah? Dalam konteks Mahkamah Syariah, apakah terdapat undang-undang yang boleh digunakan untuk menangani perbuatan ini?

Bagi mengetahui lebih lanjut persoalan ini, erakita mengajak anda semua untuk membaca artikel yang ditulis oleh seorang pengamal undang-undang di Mahkamah Syariah iaitu Ahadin bin Arinen. Untuk artikel penuh berbentuk PDF, sila KLIK  FALSE EVIDENCE IN SYARIAH COURT.  Artikel ini ditulis dalam Bahasa Inggeris supaya ia dapat dikongsi dan difahami bersama oleh semua golongan, bangsa dan agama. Semoga tulisan ini membawa manfaat untuk semua dalam rangka mengenali dunia perundangan Islam di Malaysia. Selamat membaca.

PENTADBIRAN UNDANG-UNDANG PUSAKA ISLAM DI SABAH

14 JULAI 2015

27 Ramadhan 1436H

Merasakan betapa pentingnya tajuk di atas dalam konteks perkembangan pentadbiran undang-undang Islam di Malaysia dan khususnya di Negeri Sabah, erakita sekali lagi menerbitkan artikel penuh berbentuk PDF untuk tatapan umum. Dalam artikel kali ini, ia lebih lengkap apabila rujukan atau sumber bahan perbincangan dimasukkan pada nota kaki. Hal ini dapat memudahkan umum membuat rujukan, khususnya bagi tujuan kajian lanjut di peringkat pengajian tinggi.

Artikel yang sama pernah diterbitkan sebelum ini pada 12 Mei 2015 dalam blog erakita. Bagaimanapun, nota kaki tidak dapat dimasukkan atas sebab teknikal. Semoga penerbitan kali ini akan mempunyai nilai tambah yang dapat menyumbang kepada penulisan sejarah perkembangan perundangan Islam di Malaysia dan khasnya di Negeri Sabah. Semoga usaha ini diterima sebagai amal soleh di sisi Allah.

Untuk mendapatkan artikel penuh dalam bentuk PDF, sila KLIK tajuk di bawah:

PENTADBIRAN UNDANG-UNDANG PUSAKA ISLAM DI SABAH

PENTADBIRAN UNDANG-UNDANG HARTA PUSAKA DI MAHKAMAH SYARIAH NEGERI SABAH

Oleh: Ahadin bin Arinen

PENGENALAN

Tulisan ini menjelaskan mengenai pembahagian harta pusaka orang Islam di Mahkamah Syariah Negeri Sabah. Beberapa aspek seperti sejarah dan perkembangan pembahagian harta orang Islam di Sabah turut dikupas melalui 4 fasa bermula sebelum dan selepas Sabah mencapai kemerdekaannya pada tahun 1963. Selain menjelaskan undang-undang yang digunakan sebagai asas untuk mendengar dan memutuskan kes pusaka orang Islam di negeri ini, kes-kes berkaitan yang telah diputuskan di Mahkamah Awam, Mahkamah Anak Negeri dan Mahkamah Syariah turut dibincangkan bagi memantapkan lagi perbincangan. Turut dibincangkan adalah prosedur permohonan pembahagian harta pusaka dan pentadbir (wali harta) di Mahkamah Syariah Sabah yang diguna pakai ketika ini. Tulisan ini diharapkan dapat menyumbang kepada perkembangan undang-undang Islam di negara ini ke arah lebih positif dan progresif sesuai dengan perkembangan semasa yang semakin kompleks dan mencabar, khususnya dalam konteks pengurusan dan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam.

SEJARAH DAN PERKEMBANGAN PEMBAHAGIAN HARTA PUSAKA DI MAHKAMAH SYARIAH

Dari aspek sejarah, perkembangan undang-undang dan pentadbiran harta pusaka orang Islam di Sabah dibahagikan kepada 4 fasa iaitu:

(a) 1881 hingga 1977
(b) 1978 hingga 1995
(c) 1996 hingga 2004
(d) 2005 hingga kini

Perbincangan bagi kesemua 4 fasa ini adalah meliputi zaman sebelum dan selepas kemerdekaan Sabah pada tahun 1963. Pemahaman sejarah dan latar belakang tersebut penting untuk memberi gambaran sebenar bagaimana pada akhirnya pentadbiran pusaka orang Islam di negeri ini dilihat unik dan menarik berbanding dengan negeri-negeri lain di Malaysia. Keunikan tersebut terserlah apabila Sabah merupakan satu-satunya negeri di Malaysia yang mengeluarkan perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam melalui Mahkamah Syariah.

FASA PERTAMA
(1881-1977)

Perkembangan undang-undang Islam dan penubuhan Mahkamah Syariah di Sabah berkait rapat dengan kewujudan Mahkamah Anak Negeri di negeri ini. Penubuhan Mahkamah Anak Negeri secara tidak rasmi dikatakan telahpun berlaku sejak tahun 1881 oleh pihak Syarikat Berpiagam Borneo Utara British (SBBUB). Institusi mahkamah adat ini semakin diperkukuhkan pada penghujung 1800-an apabila SBBUB mula memperkenalkan undang-undang bertulis yang dinamakan sebagai Village Administration Proclamation 1891 bagi melicinkan pentadbiran keadilan ketika itu. Institusi Mahkamah Anak Negeri terus berkembang dan melakar sejarahnya apabila buat pertama kalinya Mahkamah Anak Negeri didirikan di setiap daerah pada tahun 1913 apabila Village Administration Ordinance 1913 diperkenalkan. Mahkamah ini berfungsi untuk membicara dan memutuskan perkara-perkara yang diberikan oleh undang-undang, adat dalam daerah atau kampung berkenaan.

Undang-undang yang dilaksanakan ketika itu adalah menurut undang-undang diri pribumi. Jika kes berkenaan melibatkan orang Islam, pengadil atau perunding yang dilantik adalah dari kalangan orang Islam yang mahir dalam undang-undang adat dan undang-undang Islam. Mereka dikenali sebagai Ketua Anak Negeri (KAN). Termasuk termasuk perkara yang dibicara dan diputuskan oleh Ketua-Ketua Anak Negeri ini yang ada kaitan dengan undang-undang Islam ketika itu adalah pembahagian harta pusaka orang-orang Islam.

Melalui undang-undang tersebut, KAN diserapkan dalam pentadbiran kerajaan bagi membantu Majistret mengendalikan pentadbiran undang-undang dan kehakiman. Menariknya, majoriti KAN yang dilantik oleh pihak SBBUB sepanjang tempoh pentadbirannya dari 1881 sehingga 1941 adalah dari kalangan orang-orang Islam. Pada tahun 1915 sebagai contohnya, 8 dari 9 orang ahli Majlis Penasihat Ketua Anak Negeri adalah beragama Islam.

Semenjak tahun 1881 sehingga Sabah merdeka pada tahun 1963, undang-undang Islam terus berjalan dan berkembang selari dengan perkembangan undang-undang adat. Antara undang-undang bertulis yang diperkenalkan oleh SBBUB dan kerajaan selepasnya yang ada kaitan dengan undang-undang Islam sepanjang tempoh berkenaan selain The Village Administration Proclamation 1891 adalah Muhammadan Custom Proclamation of 1902, Village Administration Ordinance 1903 , Village Administration Ordinance 1913, Mohammadan Customs Ordinance 1914, The Native Administration Ordinance 1937, Native Court Ordinance (Labuan) 1950 , Muslims Ordinance 1953 dan Native Courts Ordinance 1953.

Dalam hal ehwal kekeluargaan Islam, pihak SBBUB memberi kuasa kepada para Imam untuk merekod dan mendaftarkan perkahwinan dan perceraian di kalangan orang-orang Islam. Para Imam dalam melaksanakan tugas tersebut hendaklah mengeluarkan sijil perkahwinan dan juga perceraian kepada pasangan berkenaan. Perkara ini termaktub dalam Mohammadan Customs Ordinance 1914 . Dalam hal ehwal pembahagian harta pusaka pula, peranan secara langsung Mahkamah Sivil dalam mendengar dan memutuskan perlantikan pentadbir dan juga pembahagian harta pusaka orang dalam kes tertentu ketika itu jelas kelihatan. Satu contoh kes harta pusaka yang relevan adalah kes melibatkan tanah Karambunai di Sabah.

Dalam kes ini, Mahkamah Sesyen di bawah pentadbiran Syarikat Berpiagam Borneo Utara British (SBBUB) telah mengeluarkan perintah pada tahun 1913 yang melantik Pg. Siti Fatimah sebagai pentadbir harta pusaka iaitu sebidang tanah WCCL 228 seluas 2500 milik Pg Mohd. Jalaluddin bin Pg. Abdul Rauf yang kini dikenali sebagai tanah Karambunai, Sabah. Pada 8 Ogos 1935, tanah tersebut menjadi milik sepenuhnya Pg Siti Fatimah melalui perintah pembahagian harta pusaka oleh Mahkamah Sesyen.
Fakta ini jelas menunjukkan bahawa walaupun Mahkamah Anak Negeri diberi peranan untuk mendengar dan memutuskan urusan pembahagian harta pusaka orang Islam, namun dalam masa yang sama Mahkamah Awam juga mendengar dan memutuskan hal ehwal pusaka orang Islam. Ini lazimnya dilakukan bagi harta yang besar dan tinggi nilainya. Hal ini wajar memandangkan sebarang bentuk perintah mengenai harta berkenaan itu akan memberi impak yang tinggi kepada pihak pemerintah dan juga waris-waris. Pada tahun 1913 umpamanya, Mahkamah Anak Negeri baharu saja ditubuhkan di setiap daerah apabila Village Administration Ordinance 1913 diperkenalkan.

Perlu difahami bahawa ketika undang-undang bertulis berkenaan diluluskan, Mahkamah Anak Negeri belum dapat ditubuhkan sepenuhnya di setiap daerah. Ini kerana, penubuhan mahkamah berkenaan sudah tentunya memerlukan masa dari segi perlantikan pegawai dan kakitangan yang perlu. Justeru, boleh diterima bahawa memang sewajarnya kes pembahagian harta pusaka tanah Karambunai yang melibatkan ribuan ekar itu didengar dan diputuskan oleh Mahkamah Sivil iaitu Mahkamah Sesyen pada ketika itu. Manakala bagi Mahkamah Syariah pula, tidak timbul sama sekali kes berkenaan perlu didengar di Mahkamah Syariah kerana Mahkamah berkenaan belum lagi wujud ketika itu. Kewujudannya hanya berlaku secara rasmi pada tahun 1978 setelah EPHS 1977 diperkenalkan di Sabah.

Dalam konteks penyelesaian pembahagian harta pusaka orang-orang Islam, bidang kuasa mendengar dan memutuskan perkara tersebut telah diberi secara bertulis oleh undang-undang melalui Administration of Native and Small Estate 1941 (pindaan 1961). Undang-undang ini secara spesifiknya menyebutkan tafsiran Native Estate sebagai berikut:

“Native estate” means the estate in the Colony of a deceased native or a deceased Muslim subject to the jurisdiction of a Native Court under paragraph ( c ) of subsection (1) of the section 5 of the Native Court Ordinance irrespective of the value thereof.

Di bawah Ordinance ini, urusan pembahagian harta pusaka melibatkan simati yang beragama Islam adalah diletakkan di bawah bidang kuasa Mahkamah Anak Negeri. Ordinance ini juga menetapkan bahawa pembahagian harta pusaka yang nilainya tidak melebihi RM5,000.00 adalah didengar dan diputuskan oleh Pemungut Hasil tanah atau Penolong Pemungut Hasil Tanah di daerah di mana semua atau sebahagian harta tersebut berada . Bagi harta pusaka yang ditinggalkan oleh simati yang berstatus Anak Negeri atau orang Islam, Pegawai Pemungut Hasil Tanah tersebut hendaklah merujukkan permohonan pembahagian harta tersebut kepada Mahkamah Anak Negeri untuk didengar dan diputuskan.

Ada juga keadaan di mana, jika setelah meneliti permohonan melibatkan harta peninggalan simati yang berstatus anak negeri atau Muslim tersebut, Pemungut Hasil Tanah berkenaan berpendapat bahawa harta pusaka tersebut adalah tertakluk kepada Probate and Administration Ordinance (Cap 109), Pemungut Hasil Tanah tersebut hendaklah menghantar rekod permohonan bersama dengan dapatannya mengenai kes itu kepada Mahkamah Tinggi . Mahkamah Tinggilah yang akan membuat keputusan pembahagian harta pusaka tersebut selepas itu.

Ini bermakna, permohonan bagi pembahagian harta pusaka peninggalan orang Islam adalah didengar dan diputuskan oleh Mahkamah Anak Negeri. Bagaimanapun, ada juga keadaan tertentu di mana permohonan pembahagian harta pusaka orang Islam diputuskan terus oleh Mahkamah Tinggi iaitu bagi kes yang patut diputuskan di bawah Probate and Administration Ordinance (Cap 109). Bagi kes yang diputuskan oleh Mahkamah Anak Negeri, keputusan pembahagian harta berkenaan hendaklah mengambil kira wasiat mengikut undang-undang adat dan juga undang-undang Islam yang dibuat oleh seorang Anak Negeri atau orang Islam . Keputusan Mahkamah Anak Negeri masih boleh dirayu atau disemak di Mahkamah Tinggi sekiranya ada pihak yang tidak berpuas hati dengan keputusan Mahkamah tersebut. Berdasarkan kepada scenario di atas, dapat disimpulkan bahawa terdapat terdapat 3 pihak yang mendengar dan membuat keputusan pembahagian harta pusaka di Sabah sebelum negeri ini mencapai kemerdekaannya pada tahun 1963 iaitu:

1. Pemungut Hasil Tanah atau Penolong Pemungut Hasil Tanah;
2. Mahkamah Anak Negeri; dan
3. Mahkamah Tinggi.

Menariknya, undang-undang mengenai pembahagian harta pusaka seperti Wills Ordinance 1953 dan Intestate Succession Ordinance 1960 mengambil kira undang-undang adat negeri dan undang-undang Islam. Will Ordinance 1953 umpamanya menyebutkan dengan jelas bahawa tidak ada apa-apa peruntukan dalam Ordinance ini yang boleh menjejaskan kesahihan wasiat yang dibuat oleh seorang anak negeri menurut undang-undang adat mahupun wasiat yang dibuat oleh orang Islam menurut undang-undang Islam. Intestate Ordinance 1960 pula menyebutkan bahawa undang-undang adat negeri atau orang Islam yang berkaitan dengan pembahagian harta pusaka tidak akan terjejas sama sekali dengan Ordinance ini. Kewujudan peruntukan undang-undang tersebut merupakan satu pengiktirafan pihak kerajaan terhadap institusi adat anak negeri serta undang-undang Islam walaupun Mahkamah Syariah belum wujud ketika itu. Ini juga bermakna bahawa, mana-mana Mahkamah samada Mahkamah Anak Negeri atau Mahkamah Tinggi yang membuat keputusan mengenai pembahagian harta pusaka orang-orang Islam ketika itu mestilah mengambi kira undang-undang Islam berkaitan harta pusaka orang Islam.

Mengimbas kembali suasana semasa Perang Dunia ke-2 meletus, pentadbiran hal ehwal Islam tetap berjalan di Sabah walaupun negeri ini ketika itu berada di bawah penguasaan tentera Jepun antara tahun 1941 hingga tahun 1945. Menariknya, dalam keadaan genting dan tidak menentu, KAN yang majoritinya terdiri dari kalangan orang-orang Islam telah diambil dan dilantik oleh pentadbiran tentera Jepun untuk menjadi Majistret di bawah pengawasan tentera Jepun. Pengalaman berkhidmat dalam kerajaan walaupun singkat di bawah pentadbiran tentera Jepun sedikit sebanyak memberi pengalaman dan pengetahuan tambahan dalam pengurusan pentadbiran keadilan di kalangan mereka yang dilantik. Bagaimanapun, tidak ada rekod ditemui mengenai keputusan-keputusan Mahkamah Anak Negeri mahupun Mahkamah Awam yang memutuskan perintah pembahagian harta pusaka orang-orang Islam pada zaman pendudukan Jepun di Sabah. Dapat difahami bahawa dalam suasana perang dunia ke-2 itu yang tidak menentu, tidak banyak urusan masyarakat setempat yang dapat dirujukkan kepada pihak pentadbiran kerajaan termasuklah urusan pembahagian harta pusaka.

Perkembangan pentadbiran undang-undang pusaka Islam selepas merdeka 1963

Sehingga Sabah mencapai kemerdekaan melalui pembentukan Malaysia pada tahun 1963, undang-undang yang ada kaitan dengan pentadbiran keadilan orang-orang Islam sebelum dan selepas pendudukan Jepun masih digunakan dengan beberapa pindaan yang dibuat. Salah satu undang-undang tersebut adalah Muslim Ordinance 1953. Ordinance ini bagaimanapun tidak memasukkan sebarang peruntukan mengenai penubuhan Mahkamah Syariah. Tidak sepertimana berlaku di negeri-negeri lain, penubuhan sebuah Majlis Agama Islam yang berfungsi sebagai nadi pentadbiran dan pengurusan hal ehwal Islam yang meliputi aspek perundangan Islam juga tidak diperuntukkan dalam Ordinan tersebut. Dengan kata yang lain, semua kes berkaitan undang-undang Islam dibicara dan diputuskan oleh KAN di Mahkamah Anak Negeri termasuk pembahagian harta pusaka orang Islam. Hanya apabila berlaku ketidakpuasan hati mengenai keputusan MAN, baharulah rayuan keputusan berkenaan dibawa ke Mahkamah Awam.

Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak Negeri Sabah 1971

Enakmen bagi mengatur dan mentadbir hal ehwal orang-orang Islam Sabah yang pertama diluluskan selepas merdeka adalah Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak Negeri Sabah 1971. Antara tujuan utama Enakmen ini adalah bagi membolehkan kerajaan menubuhkan sebuah badan berkanun Islam yang akan bertanggungjawap sepenuhnya terhadap pentadbiran dan perkembangan Islam di Sabah yang dinamakan sebagai Majlis Ugama Islam Sabah (MUIS). Rentetan wujudnya Enakmen ini, akhirnya kerajaan telah menubuhkan Majlis Ugama Islam Sabah secara rasmi pada 25 April 1971. Majlis ini diperlukan untuk mengkaji keperluan bagi penubuhan Mahkamah yang khusus untuk orang-orang Islam di Sabah. Di samping itu, bagi mencapai matlamat ini, satu enakmen baru bagi membolehkan penubuhan sebuah mahkamah khas bagi orang-orang Islam yang dinamakan Mahkamah Syariah perlu diwujudkan. Selain memperuntukkan penubuhan MUIS, Enakmen ini juga memperuntukkan perlantikan Mufti bagi Negeri Sabah untuk membuat dan mengeluarkan fatwa berkaitan hukum hakam bagi kepentingan umat Islam negeri ini.

Enakmen 1971 yang mengandungi 55 seksyen ini tidak mengandungi peruntukan bagi membolehkan penubuhan Mahkamah Syariah untuk orang Islam. Perlantikan hakim atau qadi juga tidak diperuntukkan dalam enakmen ini. Ini bermakna, kedudukan asal sebagaimana amalan pentadbiran undang-undang Islam di zaman sebelum merdeka masih kekal melainkan penubuhan sebuah Majlis Ugama Islam. Enakmen ini juga memperuntukkan keahlian jawatankuasa undang-undang Majlis yang dipengerusikan oleh Mufti dan juga perlantikan imam-iman. Walaupun imam-imam diberi kuasa untuk menguruskan hal ehwal nikah, cerai dan rujuk, namun kuasa mereka amat terhad.

Di bawah Enakmen ini, Imam sesuatu Kariah diberi kuasa untuk mengeluarkan perintah pembayaran nafkah semasa Isteri, nafkah semasa anak dan nafkah eddah isteri ke atas suami. Bagaimanapun, sekiranya berlaku pertikaian, tuntutan nafkah berkenaan hanya dapat dibicarakan di Mahkamah Anak Negeri memandangkan tiada hakim atau qadi yang dilantik di bawah enakmen tersebut. Beberapa kesalahan jenayah syariah antaranya gagal membayar nafkah, gagal membayar zakat atau fitrah, gagal mendaftarkan perkahwinan dan lain-lain kesalahan yang diperuntukkan dalam Bahagian IX Enakmen ini adalah dibicara dan diputuskan oleh Mahkamah Anak Negeri dengan dibantu oleh 2 orang yang beragama Islam. Jelasnya, tidak ada mana-mana peruntukan dalam Enakmen ini yang memberi kuasa kepada para Imam, Mufti mahupun Majlis untuk mengeluarkan perintah pembahagian harta pusaka bagi orang-orang Islam di Sabah.

Kekurangan ketara dalam Enakmen tersebut mendorong kerajaan untuk meneruskan usaha menambahbaik dan meningkatkan kelicinan pentadbiran undang-undang Islam di Sabah dengan memperkenalkan undang-undang yang lebih lengkap dan tersusun selepasnya. Buktinya, Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak 1977 telah diperkenalkan bagi menggantikan Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak 1971. Ketiadaan peruntukan bagi penubuhan Mahkamah Syariah untuk mengendalikan urusan pentadbiran kehakiman orang Islam di bawah Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak 1971 sekaligus mengekalkan peranan MAN untuk mendengar dan memutuskan kes-kes melibatkan permohonan pembahagian harta pusaka orang Islam di Sabah.

FASA KEDUA
(1978-1995)

Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak Negeri Sabah No. 15 Tahun 1977

23hb. Disember 1977 menjadi tarikh keramat dalam perkembangan undang-undang Islam di Sabah apabila Dewan Undangan Negeri Sabah meluluskan Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak 1977. Enakmen ini memansuhkan Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak 1971 yang ternyata masih banyak kekurangannya. Enakmen yang mengandungi 109 seksyen ini lebih lengkap berbanding Enakmen terdahulu di mana beberapa peruntukan penting dan bersejarah telah dimuatkan. Antara peruntukan yang besar impaknya terhadap perkembangan pentadbiran undang-undang Islam di Sabah ialah adanya peruntukan yang memberi kuasa kepada Yang Dipertua Negeri Sabah untuk menubuhkan Mahkamah Syariah.

Di bawah Enakmen yang baru ini, terdapat 3 peringkat Mahkamah Syariah iaitu Mahkamah Rayuan Syariah, Mahkamah Qadi Besar dan Mahkamah Qadi. Buat pertama kalinya dalam sejarah apabila Mahkamah Syariah mula beroperasi di Sabah seiring dengan perlantikan Qadi-Qadi Mahkamah pada 1hb. Febuari 1978.

Antara impak besar dalam Enakmen yang baru ini adalah bermulanya era perpindahan secara beransur-ansur peranan Mahkamah Anak Negeri yang berlangsung hampir 100 tahun lamanya untuk mendengar dan memutuskan permohonan pembahagian harta pusaka orang Islam di Sabah ke Mahkamah Syariah. Dengan versi yang lebih lengkap dan luas berbanding Enakmen terdahulu, Mahkamah Syariah diberi kuasa mendengar dan memutuskan urusan pembahagian harta pusaka orang Islam dalam konteks menentukan waris-waris yang berhak kepada harta pusaka yang ditinggalkan simati yang beragama Islam. Bidangkuasa sivil Mahkamah Syariah diperuntukkan dalam Seksyen 47(3)(b) bagi mendengar dan memutuskan semua tindakan dan perbicaraan yang semua pihak di dalamnya menganuti ugama Islam berkaitan termasuk pembahagian harta pusaka orang-orang Islam adalah:

(i) Pertunangan, nikah, perceraian, pemansuhan perkahwinan, atau farak dengan perintah Mahkamah;
(ii) Apa-apa pelepasan, atau tuntutan atas harta berbangkit dari apa-apa perkara yang dinyatakan dalam perenggan kecil (i) perenggan ini;
(iii) Nafkah orang-orang tanggungan, sah taraf anak, penjagaan dan pemilikan bayi;
(iv) Pembahagian, atau tuntutan atas harta sepencarian;
(v) Penentuan orang-orang yang berhak mendapat bahagian harta pusaka seseorang yang mati yang menganuti ugama Islam, atau bahagian-bahagian yang orang-orang itu masing-masing berhak;
(vi) Surat-surat wasiat atau pemberian akhir hayat seseorang Allahyarham yang menganuti ugama Islam.

Berdasarkan kepada peruntukan dalam Seksyen 47(3)(b)(v) di atas, jelaslah bahawa urusan pentadbiran undang-undang mengenai pembahagian harta pusaka orang Islam telah mula diletakkan di bawah bidang kuasa Mahkamah Syariah.

Peralihan pentabdiran pembahagian harta pusaka dari Mahkamah Anak Negeri ke Mahkamah Syariah Sabah

Dari segi kuasa, ternyata kuasa mendengar dan memutuskan waris-waris yang berhak dan kadar bahagian pusaka orang Islam telahpun diberikan kepada Mahkamah Syariah di bawah Enakmen ini. Namun, pada hakikatnya Mahkamah Anak Negeri masih lagi mendengar dan memutuskan permohonan pembahagian harta pusaka mahupun tuntutan lain seperti harta sepencarian, ganti rugi perkahwinan dan pelbagai lagi yang melibatkan orang Islam walaupun Enakmen yang baru itu jelas memberikan kuasa itu kepada Mahkamah Syariah. Dalam perkara urusan pembahagian harta pusaka orang Islam, Mahkamah Anak Negeri mengguna pakai Small Estate and Administration Ordinance 1941.

Ketiadaan peruntukan dalam undang-undang yang menegah dan menghalang Mahkamah Anak Negeri dari mendengar dan memutuskan urusan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam walaupun Mahkamah Syariah telah wujud dan diberi kuasa mendengar dan memutuskan urusan mengenai pembahagian harta orang Islam dilihat antara penyumbang kepada penerusan amalan Mahkamah Anak Negeri untuk terus mendengar kes-kes pusaka orang Islam. Walaupun Mahkamah Syariah telah ditubuhkan, orang-orang Islam masih lagi membuat permohonan mendapatkan surat kuasa tadbir dan perintah pembahagian harta pusaka di Mahkamah Anak Negeri.

Peranan yang dimainkan oleh Mahkamah Anak Negeri hampir 100 tahun dalam mengendalikan kes harta pusaka orang Islam dilihat meninggalkan kesan yang mendalam dalam minda masyarakat Islam di Sabah bahawa orang Islam dan Mahkamah Anak Negeri sudah sebati dan sukar dipisahkan. Dalam masa yang sama, Mahkamah Syariah pula hanya mengeluarkan perakuan waris dan sijil faraid bagi waris-waris jika ada permohonan diterima dari orang Islam. Mahkamah Anak Negeri lazimnya menangguhkan keputusan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam sementara menunggu sijil faraid yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah. Setelah mendapatkan keputusan bagi penentuan waris dan sijil faraid dari Mahkamah Syariah, pihak-pihak tersebut mengemukakan kepada Mahkamah Anak Negeri bagi mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka. Dalam masa yang sama, sijil faraid tersebut hanyalah merupakan panduan kepada Mahkamah Anak Negeri dalam membuat keputusan. Ini kerana, di kalangan Hakim-Hakim Mahkamah Anak Negeri sendiri ada yang bukan beragama Islam.

Dalam tuntutan harta pusaka Sutan Rivai bin Sutan Kalibu, Mahkamah Syariah telah mengeluarkan pengesahan waris simati dan bahagian ahli waris menurut faraid berbentuk surat rasmi kepada Biro Bantuan Guaman, Cawangan Sabah pada 26 Ogos 1980.

Dalam kes MAN/KK/N. 66/94 yang melibatkan permohonan orang Islam untuk mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka di Mahkamah Anak Negeri, Mahkamah telah menangguhkan sementara kes berkenaan bagi menunggu sijil faraid dari Mahkamah Syariah. Oleh kerana peranan Mahkamah Anak Negeri bagi mengurus pembahagian harta pusaka orang Islam telah berjalan sekian lama, agensi-agensi kerajaan mahupun swasta masih lagi meminta perintah melalui Jadual Tiga daripada Mahkamah Anak Negeri. Dengan kata lain, keperluan mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka dari Mahkamah Syariah tidak timbul sama sekali.

Salah satu contoh kes yang berkaitan adalah kes MAN/KK/No. 71/94. Dalam kes ini, Pemohon mengemukakan permohonan bagi mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka di Mahkamah Anak Negeri setelah perintah pembahagian dan sijil faraid dari Mahkamah Syariah tidak diterima oleh pihak Amanah Saham Nasional (ASN) dan Amanah Saham Bumiputera (ASB). Perkara yang sama juga berlaku dalam kes MAN/KK/No. 109/93 di mana Pemohon membuat permohonan untuk mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka anaknya di Mahkamah Anak Negeri menggunakan Jadual Tiga apabila kehendaki berbuat demikian oleh Jabatan Alam Sekitar, khususnya bagi mendapatkan wang insuran kakitangan kerajaan di Jabatan berkenaan.

Walaupun kes-kes bagi mendapatkan perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam dalam fasa kedua ini memperlihatkan bahawa orang-orang Islam masih lagi merujuk dan membuat permohonan di Mahkamah Anak Negeri, namun tidak dinafikan bahawa telah muncul usaha dan keberanian Hakim Mahkamah Syariah di penghujung fasa ini untuk mendengar dan memutuskan terus permohonan pembahagian harta pusaka orang Islam tanpa merujukkan kes berkenaan kepada Mahkamah Anak Negeri.

Dalam kes Maimunah binti Tambi, Kes No: MST (T): 01/95/(54), Mahkamah Qadi Bahagian Tawau telah membuat keputusan untuk membahagikan harta pusaka simati iaitu 2 bidang tanah kepada penama-penama yang dinamakan dalam wasiat simati. Keputusan tersebut dibuat pada 14 September 1995 iaitu hanya lebih kurang 3 bulan sahaja sebelum Enakmen Mahkamah Syariah 1992 dikuatkuasakan pada 1 Januari 1996. Menariknya, keputusan Mahkamah Syariah tersebut telah berjaya dipatuhi dan dilaksanakan oleh Jabatan Tanah dan Ukur Negeri Sabah apabila penama-penama yang diputuskan sebagai penerima harta-harta berkenaan telah didaftarkan sebagai pemilik dalam geran tanah pada 18 Ogos 1997. Tindakan Jabatan Tanah dan Ukur Negeri Sabah menerima dan melaksanakan perintah pembahagian harta pusaka dari Mahkamah Syariah ini merupakan satu indikasi yang jelas bahawa peranan Mahkamah Syariah dalam hal ehwal pewarisan orang Islam mula diiktiraf oleh agensi kerajaan. Dalam masa yang sama pula, orang Islam mula beralih ke Mahkamah Syariah untuk mendapatkan perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka walaupun pada masa yang sama, Mahkamah Anak Negeri masih lagi menerima permohonan bagi pembahagian harta pusaka orang Islam.

Enakmen Mahkamah Anak Negeri 1992 dan Seksyen 9

Penambahbaikan undang-undang bertulis di Malaysia dan khususnya di Sabah terus berlaku. Pada tahun 1988, telah berlaku sejarah penting bagi negara apabila Parlimen meluluskan pindaan terhadap Perlembagaan Persekutuan sebagai undang-undang tertinggi negara. Pindaan pada perkara 121(1A) Perlembagaan telah menyingkirkan sebarang tindakan Mahkamah Awam untuk mendengar dan memutuskan kes yang mana jelas jatuh di bawah bidangkuasa Mahkamah Syariah. Bidangkuasa Mahkamah Syariah secara amnya dapat dilihat pada Senarai 2, Jadual 9, Perlembagaan Persekutuan.

Dalam konteks Mahkamah Anak Negeri, perkara yang sama juga berlaku 4 tahun kemudian. Pada tahun 1992, Badan Perundangan Negeri Sabah telah meluluskan satu undang-undang khas bagi Mahkamah Anak Negeri yang dinamakan sebagai Enakmen Mahkamah Anak Negeri, 1992. Enakmen yang diwartakan pada 7 Mei 1992 ini menggantikan Native Court Ordinance 1953. Selaras dengan roh dan semangat Perkara 121(1A) Perlembagaan Persekutuan di atas, Enakmen ini turut memasukkan satu peruntukan penting bagi mengelak terjadinya konflik pertindihan bidangkuasa antara Mahkamah Anak Negeri dengan Mahkamah Sivil dan Mahkamah Syariah. Seksyen 9 EMAN 1992 menyebut seperti berikut:

Mahkamah Anak Negeri tidak boleh mempunyai bidang kuasa berkenaan dengan apa-apa kuasa atau perkara dalam bidang kuasa Mahkamah Syariah atau Mahkamah Sivil.

Dapat difahami bahawa Mahkamah Anak Negeri tidak berbidangkuasa ke atas perkara atau kuasa yang jatuh di bawah bidangkuasa Mahkamah Syariah atau Mahkamah Sivil. Sungguhpun seksyen 9 tersebut jelas menyingkirkan bidang kuasa Mahkamah Anak Negeri untuk mendengar dan memutuskan perkara-perkara yang berada dalam bidang kuasa Mahkamah Syariah, ianya tidak berjaya menghentikan amalan sedia ada mahkamah berkenaan untuk terus mendengar dan mengeluarkan surat pentadbir dan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam.

Pada tahun yang sama di mana Enakmen Mahkamah Anak Negeri ini diluluskan oleh Badan Perundangan Negeri, salah satu Enakmen yang memperincikan bidang kuasa Mahkamah Syariah Sabah telah digubal iaitu Enakmen Mahkamah Syariah 1992. Bagaimanapun, enakmen ini tidak diwartakan pada tahun yang sama dengan pewartaan Enakmen Mahkamah Anak Negeri 1992. Sebaliknya Enakmen Mahkamah Syariah tersebut hanya diwartakan dan mula kuatkuasa pada 1 Januari 1996. Kelewatan pewartaan Enakmen Pentadbiran ini dilihat salah satu faktor mengapa Mahkamah Anak Negeri masih terus mendengar dan mengeluarkan surat kuasa mentadbir dan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam. Perlu diingat bahawa dalam Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak 1977, Mahkamah Syariah hanya diberi kuasa untuk menentukan ahli waris dan bahagian ahli waris menurut hukum syarak.

Dengan kata lain, dalam fasa kedua ini iaitu antara tahun 1978 hingga 1995, peranan Mahkamah Anak Negeri dalam mengeluarkan surat kuasa tadbir dan perintah pembahagian harta pusaka orang Islam begitu terserlah. Sepanjang tempoh itu pula, peranan Mahkamah Syariah hanya mengeluarkan sijil faraid sahaja.

FASA KETIGA
(1996-2004)

Pengukuhan Peranan Mahkamah Syariah dalam Pentadbiran Harta Pusaka

Perkembangan undang-undang Islam di Sabah terus subur apabila satu Jawatakuasa Teknikal Negeri Sabah dibentuk pada tahun 1989. Jawatankuasa ini bertanggungjawap untuk menyemak deraf beberapa enakmen yang telah disediakan oleh Jawatankuasa Teknikal Pusat yang telah dipengerusikan oleh Almarhum Tan Sri Prof. Ahmad Ibrahim di peringkat kebangsaan. Ekoran dari usaha Jawatankuasa Teknikal Negeri Sabah, akhirnya satu lagi sejarah indah dan amat penting bagi perundangan Islam di Sabah apabila Badan Perundangan Negeri Sabah meluluskan 9 Enakmen Hukum Syarak sepanjang tahun 1991 hingga tahun 1995. Undang-Undang tersebut adalah:

1. Enakmen Pengawalan Sekolah-Sekolah Agama Islam No. 7 Tahun 1991
2. Enakmen Pentadbiran Undang-Undang Islam No. 13 Tahun 1992.
3. Enakmen Mahkamah Syariah No. 14 Tahun 1992.
4. Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam No. 15 Tahun 1992.
5. Enakmen Undang-Undang Keterangan Mahkamah Syariah No. 16 Tahun 1992.
6. Enakmen Undang-Undang Zakat Fitrah No. 06 Tahun 1993.
7. Enakmen Prosedur Mal Syariah No. 09 Tahun 1993.
8. Enakmen Prosedur Jenayah Syariah No. 10 Tahun 1993.
9. Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah No. 03 Tahun 1995.

Kewujudan dan pewartaan Enakmen-Enakmen tersebut telah merubah landskap pentadbiran Islam dan undang-undang Islam di Sabah pada skala yang begitu berbeza berbanding tahun-tahun sebelumnya. Beberapa institusi atau agensi baru telah ditubuhkan oleh kerajaan bagi mentadbir hukum syarak. Berkuatkuasa 1hb. Disember 1995, Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sabah (JHEAINS) dan Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah (JKSNS) telah ditubuhkan. Kelahiran JKSNS telah mengambil alih tugas mentadbir mahkamah-mahkamah syariah dari Majlis Ugama Islam Sabah (MUIS) sepenuhnya bermula 1hb. Januari 1996. Kedua-dua jabatan ini diletakkan di bawah kawalan Jabatan Ketua Menteri (JKM). Bagi JKSNS, Jabatan ini diketuai oleh Ketua Hakim Syarie Negeri. Dalam konteks undang-undang yang baru diperkenalkan di atas, kuatkuasanya melalui pewartaan hanya bermula pada 1 Januari 1996 walaupun telah diluluskan seawal 1991. Pewartaan tersebut terlalu lewat berbanding dengan Enakmen Mahkamah Anak Negeri 1992 yang telah diwartakan kuatkuasanya pada tahun yang sama.
Bidang kuasa Mahkamah telah diperkemas dan diperkukuhkan dengan adanya Enakmen Mahkamah Syariah 1992.

Dalam konteks pentadbiran harta pusaka orang-orang Islam, jika dahulunya Mahkamah Syariah hanya diberi kuasa untuk menentukan waris dan bahagian menurut hukum syarak di bawah Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak 1977, keadaan telah bertambah kukuh dengan kemunculan Enakmen Mahkamah Syariah 1992. Bidang kuasa Mal Mahkamah Syariah yang memperlihatkan adanya pengukuhan dan pemantapan kuasa Mahkamah Syariah dalam konteks pentadbiran harta pusaka orang Islam sebagaimana dinyatakan dalam Seksyen 10(b) Enakmen ini adalah mendengar dan memutuskan semua tindakan dan prosiding melibatkan orang Islam dalam perkara-perkara seperti berikut:

(i) pertunangan, perkahwinan, perceraian, fasakh, atau faraq;
(ii) apa-apa pelupusan, atau tuntutan kepada harta yang berbangkit daripada mana-mana perkara yang dinyatakan dalam subperenggan (i) perenggan ini;
(iii) nafkah orang-orang tanggungan, kesahtarafan, atau penjagaan atau jagaan (hadanah) anak-anak;
(iv) pembahagian atau tuntutan kepada harta sepencarian;
(v) wasiat atau pemberian semasa maradal-maut seseorang si mati Islam;
(vi) pemberian intervivos (hibah), atau penyelesaian yang dibuat tanpa balasan wang atau nilaian yang memadai oleh seseorang Islam;
(vii) wakaf atau nazar;
(viii) pembahagian dan pewarisan harta, berwasiat atau tak berwasiat;
(ix) hal menentukan seseorang yang berhak kepada bahagian harta pusaka seseorang si mati Islam atau bahagian-bahagian yang orang-orang itu masing-masing berhak; atau
(x) perkara-perkara lain yang berkenaan di mana bidang kuasa diberi oleh mana-mana undang-undang bertulis.

Dalam seksyen 10 di atas, jelas bahawa bidang kuasa Mahkamah Syariah dalam konteks pentadbiran harta pusaka orang Islam telah diperkukuhkan bukan setakat menentukan waris yang berhak dan bahagian waris-waris, malah termasuk juga dalam hal memutuskan pembahagian dan pewarisan harta samada terdapat wasiat yang dibuat oleh simati atau tidak tiada wasiat.

Sebaik bermulanya penguatkuasaan Enakmen Mahkamah Syariah 1992 ini pada 1 Januari 1996, Mahkamah Syariah Sabah mula menerima, mendengar dan memutuskan permohonan untuk mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka orang-orang Islam. Mahkamah juga mula mendengar dan memutuskan perintah bagi pentadbir harta pusaka. Keadaan ini pada mulanya mendatangkan keadaan yang tidak kondusif dalam konteks pentadbiran harta pusaka orang-orang Islam. Ini kerana, sementara Mahkamah Anak Negeri masih lagi mendengar dan memutuskan perlantikan pentadbir dan pembahagian harta pusaka orang Islam, Mahkamah Syariah dalam masa yang sama juga mula melaksanakan perkara yang sama.

Pejabat Tanah yang lazimnya menerima perintah pembahagian harta pusaka dan pentadbir bagi harta tak alih seperti tanah dari Mahkamah Anak Negeri, kini menerima perintah yang serupa dari Mahkamah Syariah. Perkara ini sudah tentu menimbulkan keadaan yang tidak sihat dalam konteks perlaksaan perintah dari kedua-dua Mahkamah ini. Justeru, bagi mengelak konflik dan pertembungan bidang kuasa ini, akhirnya Jabatan Tanah dan Ukur Sabah telah mengeluarkan keputusan bahawa dalam urusan pentadbiran harta pusaka melibatkan tanah orang Islam, hanya perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah Sabah yang diterima pakai oleh Jabatan tanah. Keputusan dan perintah Mahkamah Anak Negeri yang menggunakan Jadual Tiga tidak lagi diterima oleh Pejabat Tanah di seluruh Negeri Sabah. Bagi memperkemaskan lagi pentadbiran tanah pusaka orang Islam, Jabatan Tanah dan Ukur Sabah telah menetapkan bahawa Perintah Pentadbir perlu dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah kepada mana-mana ahli waris untuk menandatangan dan mengeluarkan geran tanah yang telah diluluskan dalam bentuk geran deraf.

Keputusan yang diambil oleh Jabatan Tanah dan Ukur untuk tidak lagi menerima perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka bagi orang Islam dari Mahkamah Anak Negeri adalah berasaskan kepada Seksyen 9 Enakmen Mahkamah Anak Negeri 1992. Seksyen 9 tersebut jelas menyingkirkan bidang kuasa Mahkamah Anak Negeri untuk mendengar dan memutuskan perkara yang berada dalam bidang kuasa Mahkamah Syariah mahupun Mahkamah Sivil. Bagi tujuan penguatkuasaan, Jabatan Tanah dan Ukur seterusnya telah mengeluarkan surat pekeliling kepada semua Penolong Pemungut Hasil Tanah di seluruh Negeri Sabah agar tidak memproses apa-apa perintah dari Mahkamah Anak Negeri melibatkan tanah simati yang beragama Islam yang lazimnya dibuat berdasarkan Administration of Native and Small Estate Ordinance 1941. Sejak daripada itu, perintah pentadbir mahupun pembahagian harta pusaka yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah telah diguna dan diiktiraf sepenuhnya di peringkat Pejabat Tanah.

Bermula dari tahun 1996 itu juga, Mahkamah Syariah juga mengeluarkan perintah perlantikan pentadbir dan pembahagian harta pusaka bagi harta-harta pusaka lain tinggalan simati melibatkan harta alih seperti wang dalam institusi kewangan, kenderaan, saham dan lain-lain. Agensi-agensi kerajaan dan swasta yang pada mulanya menggunapakai perintah dari Mahkamah Anak Negeri kini telah menerima perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka dari Mahkamah Syariah. Keadaan ini telah menjadi biasa dan kini tidak lagi menghadapi masalah pengiktirafan sebagaimana yang berlaku pada fasa pertama dan kedua yang dibincangkan sebelum ini.

FASA KEEMPAT
(2005-KINI)

Perluasan Bidang Kuasa Mengenai Harta Pusaka Orang Islam Di Sabah

Usaha berterusan Badan Perundangan Negeri untuk memperkemaskan undang-undang bertulis yang terpakai bagi Mahkamah Syariah di Sabah dapat dilihat apabila adanya penambahbaikan dalam seksyen 11(b)(viii) dan (ix) Enakmen Mahkamah Syariah 2004 berkenaan bidang kuasa Mahkamah Syariah Sabah berkenaan pentadbiran pembahagian harta pusaka orang Islam. Seksyen 11 menyebutkan seperti berikut:

(b) Dalam bidang kuasa malnya, mendengar dan memutuskan semua tindakan dan prosiding jika semua pihak dalam tindakan atau prosiding itu adalah orang Islam. Perkara dalam tindakan atau prosiding itu adalah berhubungan dengan:
(viii) pembahagian dan pewarisan harta berwasiat atau tak berwasiat atau Pelantikan Wasi dan perkara-perkara yang berkaitan dengannya;
(ix) penentuan orang-orang yang berhak kepada bahagian harta pusaka seseorang si mati yang beragama Islam atau bahagian-bahagian yang kepadanya masing-masing orang itu berhak dan perkara-perkara yang berkaitan dengannya;
(xii) perkara-perkara lain yang berkenaan dengannya bidang kuasa diberikan oleh mana-mana undang-undang bertulis.

Apa yang membezakan peruntukan mengenai bidang kuasa Mahkamah Syariah dalam hal pentadbiran harta pusaka dengan Mahkamah Syariah negeri lain adalah mengenai perkataan “perlantikan wasi dan perkara-perkara yang berkaitan dengannya”. Perkataan tersebut tidak wujud dalam senarai bidang kuasa Mahkamah Tinggi Syariah di negeri-negeri lain. Dengan kata lain, hanya Mahkamah Syariah Negeri Sabah sahaja yang mempunyai peruntukan tersebut. Hal ini merupakan satu kelebihan tersendiri kepada Mahkamah Syariah Sabah untuk mengeluarkan perintah pembahagian harta pusaka dan juga perlantikan wasi atau wali harta atau pentadbir.

Tafsiran Wasi

Walaupun perkataan wasi dimasukkan dalam senarai bidang kuasa yang diberi kepada Mahkamah Tinggi Syariah Sabah, namun perkataan tersebut tidak pula diberikan sebarang tafsiran dalam Enakmen Mahkamah Syariah 2004 mahupun di mana-mana undang-undang bertulis yang terpakai bagi Mahkamah Syariah di Sabah. Hal ini berbeza dengan undang-undang mengenai wasiat yang ada di Selangor yang jelas memasukkan tafsiran khas kepada perkataan wasi. Seksyen 2(1) Enakmen Wasiat Orang Islam (Selangor) 1999 (Enakmen no.4 tahun 1999) memperuntukkan bahawa perkataan “wasi” ertinya seseorang yang kepadanya diamanahkan perlaksanaan sesuatu dan meliputi seseorang yang disifatkan sebagai dilantik menjadi wasi oleh mahkamah.

Tafsiran perkataan “wasi” juga diberikan oleh seksyen 2 Akta Undang-undang Sivil 1956. Seksyen berkenaan memperuntukkan bahawa perkataan “wasi” ertinya wasi atau pentadbir si mati (administrator of a deceased person) dan termasuk, berhubung dengan mana-mana obligasi, mana-mana orang yang mengambil milikan atau mencampuri hal harta si mati”. Penulis berpendapat bahawa peruntukan mengenai tafsiran perkataan “wasi” wajar dimasukkan dalam Enakmen Mahkamah Syariah 2004 pada masa hadapan dengan mengambil kira tafsiran yang diberikan oleh Akta Undang-Undang Sivil 1956 yang menyebutkan bahawa tafsiran “wasi’ adalah juga termasuk pentadbir si mati.

Dapat disimpulkan bahawa perkataan wasi membawa maksud yang sama dengan pentadbir mahupun wali harta. Ketika ini, Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu umpamanya menggunakan perkataan wasi harta bagi menggantikan perkataan pentadbir bagi menyesuaikan perkataan wasi dalam Enakmen Mahkamah Syariah 2004. Sesungguhnya perintah melibatkan perlantikan pentadbir mahupun pembahagian harta pusaka orang-orang Islam yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah begitu unik dan menarik. Ini kerana, hanya Mahkamah Syariah Sabah sahaja yang mengeluarkan perintah berkenaan pada ketika ini berbanding dengan negeri-negeri lain di Malaysia.

Dengan kata lain, peranan Mahkamah Anak Negeri bagi mengeluarkan perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam selama hampir 100 tahun lamanya kini telah beralih sepenuhnya ke Mahkamah Syariah. Bolehlah dihujahkan bahawa kewujudan Seksyen 9 Enakmen Mahkamah Anak Negeri 1992 yang menegah Mahkamah Anak Negeri dari memutuskan apa-apa perkara yang terletak dalam bidang kuasa Mahkamah Syariah mahupun Mahkamah Sivil merupakan faktor terpenting mengapa Mahkamah Anak Negeri tidak lagi mendengar dan memutuskan apa saja perkara yang telah berada dalam bidang kuasa Mahkamah Syariah termasuklah perkara pewarisan harta pusaka orang-orang Islam.

PENGIKTIRAFAN BIDANG KUASA MAHKAMAH SYARIAH DALAM PENTADBIRAN HARTA PUSAKA

Dalam konteks bidangkuasa umpamanya, Mahkamah Syariah Sabah tidak menghadapi masalah untuk menguatkuasakan perintah pembahagian harta pusaka termasuklah perintah perlantikan wasi atau pentadbir bagi harta pusaka simati yang beragama Islam. Sementara Mahkamah Syariah di negeri-negeri lain hanya mengeluarkan Sijil Perakuan Faraid, keadaan sebaliknya berlaku di Sabah. Seksyen 11(3)(b)(vii) Enakmen Mahkamah Syariah 2004 membuka ruang kepada Mahkamah Syariah untuk mendengar dan memutuskan hal pembahagian harta pusaka termasuk perlantikan wasi atau pentadbir.

Pengiktirafan Mahkamah Rayuan Syariah

Tidak sepertimana di negeri-negeri lain di Semenanjung dan Sarawak, keputusan Mahkamah Rayuan Syariah Negeri Sabah terhadap kes-kes melibatkan harta pusaka orang-orang Islam di Sabah jelas menunjukkan pengiktirafan Mahkamah berkenaan terhadap bidang kuasa Mahkamah Syariah berhubung perlantikan pentadbir dan pembahagian harta pusaka. Keputusan Mahkamah Rayuan Syariah tersebut dibuat melalui semakan dan rayuan terhadap perintah pembahagian harta pusaka mahupun pentadbir harta pusaka yang dibuat oleh Mahkamah Tinggi Syariah dan Mahkamah Rendah Syariah.

Dalam kes Amanah Raya Berhad lwn Ag Damit bin Ag Tengah & 3 Yang lain, Pemohon memohon kepada Mahkamah untuk membuat semakan ke atas keputusan Mahkamah Tinggi Syariah Kota Kinabalu berhubung pembahagian harta pusaka dan mengenepikan keputusan Hakim Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu Sabah berkaitan kes tersebut. Menurut Pemohon, berlaku salah aturan dan penyalah gunaan proses Mahkamah dalam permohonan pembahagian harta pusaka di hadapan Mahkamah Tinggi Syariah dalam kes No. 12100-040-0067-2008. Setelah meneliti dan menghalusi permohonan, Mahkmah memutuskan seperti berikut:

1. Menerima permohonan semakan Pemohon kerana telah berlaku salah aturan semasa perjalanan prosiding kes Mal No: 12100-040-0067-2008;
2. Perintah YA Hakim mahkamah Tinggi Syariah Kota Kinabalu Sabah dalam kes Mal No: 12100-040-0067-2008 bertarikh 6 March 2008 adalah diketepikan dan dibatalkan;
3. Perintahkan kes tersebut dibicarakan semla dengan menamakan Pemohon, Responden 2, Responden 3, Responden 4 atau mana-mana pihak lain yang dapat dikesan yang mempunyai kepentingan ke atas hartanah tersebut (jika ada) sebagai Responden-Responden. Apa-apa juga isu berkenaan prosiding tersebut, boleh dikemukakan kepada Hakim Bicara semasa prosiding didengar semula di hadapan Hakim yang lain;
4. Mana-mana prosiding atau perintah lanjuran daripada perintah Mahkamah Tinggi Syariah melalui kes Mal No: 12100-040-0067-2008 bertarikh 6 Mac 2008 adalah terbatal.

Dalam kes tersebut, tidak timbul sama sekali perihal Mahkamah Rayuan Syariah untuk menyemak keputusan Mahkamah Tinggi Syariah Kota Kinabalu berhubung dengan perakuan waris atau penentuan bahagian faraid waris-waris simati. Apa yang jelas ialah, semakan tersebut adalah semata-mata merujuk kepada perintah pembahagian harta pusaka simati yang dibuat oleh Hakim Mahkamah Tinggi Syariah Kota Kinabalu. Mahkamah Rayuan Syariah yang menerima permohonan semakan tersebut secara jelas telah mengenepikan dan membatalkan perintah pembahagian harta tersebut. Mahkamah Rayuan Syariah seterusnya memutuskan agar kes tersebut dibicara semula di hadapan hakim yang lain.

Dengan keputusan tersebut, dapat difahami secara jelas bahawa Mahkamah Rayuan Syariah yang dipengerusikan oleh YAA Tan Sri Dr. Ibrahim Lembut dan merupakan mahkamah yang tertinggi dalam susunan Mahkamah Syariah di negara maklum dan menyedari bahawa semakan itu adalah semata-mata merujuk kepada perintah pembahagian harta pusaka dan bukannya merujuk kepada perintah perakuan waris atau sijil faraid mahkamah. Perlu ditekankan bahawa Mahkamah Rayuan Syariah telah memerintahkan permohonan pembahagian harta pusaka tersebut dibicara semula di Mahkamah Tinggi Syariah di hadapan hakim yang lain. Tidak ada perintah mahupun arahan Mahkamah Rayuan untuk mengecilkan skop dan isu perbicaraan kepada perakuan waris atau perakuan bahagian faraid semata-mata dalam kes tersebut. Di samping itu, tidak ada apa-apa keputusan mahupun perintah Mahkamah yang tertinggi itu untuk meminta pihak-pihak supaya mendapatkan terlebih dahulu Surat Kuasa Tadbir (Letter of Administration) dari Mahkamah Tinggi Awam sebagaimana yang diputuskan oleh Mahkamah Rayuan Syariah dalam kes Jumaaton. Keputusan Mahkamah Rayuan Syariah tersebut sekaligus merupakan satu pengiktirafan yang nyata mengenai bidang kuasa Mahkamah Syariah untuk mendengar dan memutuskan kes berhubung pembahagian harta pusaka di Sabah.

Situasi yang serupa juga berlaku dalam Jafri bin Abdul Jaafar & 2 Yang Lain lwn Latifah Bte Jaafar @ Abdul Jaafar. Pemohon-Pemohon dalam kes ini memohon kepada Mahkamah Rayuan Syariah Negeri Sabah untuk membuat semakan terhadap keputusan dan perintah Hakim Mahkamah Tinggi Syariah Tawau dalam kes Permohonan No: 12400-040-0093-2008. Keputusan Hakim Mahkamah Tinggi berkenaan adalah meliputi penyata faraid dan pembahagian harta pusaka kepada waris-waris simati melibatkan 3 bidang tanah. Pemohon-Pemohon mendakwa bahawa:

1. Permohonan Responden sama ada dalam pliding atau keterangan lisan di hadapan Mahkamah tidak menyenaraikan sepenuhnya ahli-ahli waris Simati yang masih hidup;
2. Pemohon 1, 2 dan 3 merupakan anak kandung Simati dan dengan itu berhak ke atas harta pusaka Simati.

Responden-Responden yang tidak mempertikaikan permohonan semakan ini telah bersetuju agar kes ini didengar semula di hadapan Hakim Mahkamah Tinggi Syariah. Atas persetujuan tersebut, Mahkamah Rayuan Syariah memutuskan bahawa:

1. Penyata faraid, perintah-perintah pembahagian harta pusaka bagi simati dan keputusan kes No: 12400-040-0093-2008 dibatalkan;
2. Kes No: 12400-040-0093-2014 hendaklah dibicara semula dengan memberi peluang Pemohon menfailkan Affidavit Jawapan bagi memasukkan ahli-ahli waris Simati.

Keputusan Mahkamah Rayuan Syariah dalam kes ini jelas tidak menyentuh langsung mengenai bidang kuasa Mahkamah Tinggi Syariah dalam membuat keputusan berhubung pembahagian harta pusaka Simati. Sebagaimana yang berlaku dalam kes Amanah Raya Berhad lwn Ag Damit bin Ag Tengah & 3 Yang lain, hal yang sama juga berlaku dalam kes Jafri bin Abdul Jaafar & 2 Yang Lain lwn Latifah Bte Jaafar @ Abdul Jaafar ini. Keputusan-keputusan oleh Mahkamah Rayuan Syariah ini sekaligus memberi pengiktirafan terhadap kuasa dan peranan Mahkamah Syariah di Sabah untuk mendengar dan memutuskan pembahagian harta pusaka termasuk perintah pentadbir harta pusaka.

Pengiktirafan oleh Mahkamah Sivil

Menariknya, Mahkamah Awam juga memberi pengiktirafan terhadap perintah pembahagian harta pusaka dan surat pentadbir harta pusaka yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah Sabah. Dalam kes Noh bin Abdul Aziz & Anor lwn Director of Lands and Surveys, Kota Kinabalu & Anor (1999), Responden 1 telah mempertikaikan Perintah Pembahagian Harta Pusaka yang dikeluarkan oleh Mahkamah Rendah Syariah Sandakan. Menurut Responden, Pemohon dalam kes ini tidak mempunyai locus standi menfailkan kes di Mahkamah Tinggi Awam memandangkan tidak mempunyai Surat Kuasa Pentadbir yang dikeluarkan oleh Mahkamah Tinggi Awam. Ketika menolak bantahan ini, Yang Arif Richard Malanjun dengan tegas memutuskan seperti berikut:

Dua perintah telah dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah dan Responden Pertama telah gagal untuk menunjukkan bahawa Mahkamah tersebut tidak mempunyai bidang kuasa untuk mengeluarkan perintah-perintah tersebut. Sememangnya Responden Pertama tidak boleh berbuat demikian kerana jelas di bawah Seksyen 11(2) Enakmen Mahkamah Syariah No. 14 Tahun 1992, bahawa Mahkamah Rendah Syariah mempunyai bidang kuasa untuk mendengar dan memutuskan perkara berhubung dengan pembahagian dan pewarisan harta, berwasiat atau tak berwasiat. Selanjutnya Mahkamah sepatutnya berhak bergantung kepada Seksyen 114(e) Akta Keterangan 1950 apabila menerima kesahan perintah-perintah itu. Lebih-lebih lagi adalah tidak salah bagi pemohon-pemohon untuk menghadap Mahkamah Syariah untuk perintah-perintah itu walaupun ia adalah juga di dalam bidang kuasa Mahkamah Sivil. Oleh demikian, tiada merit di dalam bantahan Responden Pertama mengenai locus standi pemohon-pemohon.

Dari segi amalan, pendekatan yang diambil oleh Mahkamah Tinggi Awam Sabah ketika menerima petisyen dari orang Islam untuk mendapatkan Surat Kuasa Pentadbir harta pusaka orang Islam di Mahkamah Awam adalah dengan menerima dan mendaftarkan petisyen tersebut jika lengkap dan teratur. Surat Kuasa Pentadbir juga masih dikeluarkan oleh Mahkamah Tinggi bagi harta pusaka orang Islam. Bagaimanapun, ketika pendengaran petisyen berkenaan, Mahkamah lazimnya bertanya kepada pemohon mengapa petisyen berkenaan difailkan di Mahkamah Awam dan bukannya di Mahkamah Syariah. Dalam hal ini, Mahkamah Awam berpandangan bahawa Mahkamah Syariah adalah forum yang lebih sesuai dan wajar untuk mendapatkan perintah perlantikan pentadbir dan pembahagian harta pusaka orang Islam berbanding Mahkamah Sivil.

Perlu difahami bahawa Probate and Administration Ordinance (CAP 109) yang digunakan oleh Mahkamah Tinggi Sivil bagi mendengar dan memutuskan permohonan mendapatkan surat kuasa mentadbir dan seterusnya perintah pembahagian harta pusaka di Sabah tidak ada menyebutkan bahawa pemakaian undang-undang ini hanyalah untuk orang bukan Islam. Dengan kata lain, aplikasinya juga terbuka untuk harta pusaka orang-orang Islam pada pandangan Mahkamah Awam. Pendekatan Mahkamah Sivil lebih tegas apabila menerima permohonan bagi mendapatkan probate bagi simati yang beragama Islam yang mana simati meninggalkan wasiat terhadap hartanya. Mahkamah Sivil tidak menerima permohonan tersebut sebaliknya meminta pemohon mendapatkan perintah berkaitan di Mahkamah Syariah.

Perkembangan terbaru juga menunjukkan bahawa terdapat kecenderungan para peguam syarie untuk mendapatkan perintah perlantikan pentadbir bagi waris simati yang beragama Islam di Mahkamah Syariah. Perlantikan sebagai pentadbir diperlukan untuk membolehkan pentadbiran berkenaan mempunyai locus standi membuat tindakan perundangan di Mahkamah Sivil. Sekurang-kurangnya terdapat 8 kes di Mahkamah Tinggi Syariah Tawau yang membabitkan permohonan mendapatkan perintah perlantikan pentadbir dari Mahkamah Tinggi Syariah telah diluluskan. Perintah tersebut diperlukan sebagai asas atau locus standi bagi pihak pentadbir untuk mendapatkan hak perundangan di Mahkamah Sivil. Dalam kes No. 12400-071-0026-2014, Pemohon bernama Zakariah bin Hj Kapar melalui Peguamnya menfailkan permohonan perlantikan pentadbir bagi harta pusaka bapa kandungnya yang mati pada tahun 1979. Surat Kuasa Mentadbir Pusaka diperlukan oleh Pemohon-Pemohon bagi membolehkan P ada locus standi bagi tujuan membuat permohonan membuka kaveat ke atas tanah berkenaan di Mahkamah Tinggi Awam. Permohonan tersebut diluluskan oleh Mahkamah Tinggi Syariah.

Dalam kes No. 12400-071-0031-2014, Pemohon bernama Mohammad bin Loi melalui Peguamnya menfailkan permohonnan pentadbir bagi harta pusaka iaitu tanah bapanya Loi yang mati tahun 2006. Permohonan diperlukan bagi membolehkan P ada locus standi bagi tujuan membuat permohonan membuka kaveat ke atas tanah berkenaan di Mahkamah Tinggi Awam. Permohonan tersebut telah diluluskan. Sehingga tulisan ini dibuat, belum ada apa-apa laporan atau berita menunjukkan bahawa perintah-perintah perlantikan pentadbir harta yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah berkenaan dipertikaikan oleh mana-mana pihak di Mahkamah Awam.

Satu lagi contoh kes di Mahkamah Tinggi Awam yang ada menyentuh mengenai pentadbiran harta pusaka orang Islam di Sabah adalah dalam kes Chua Chin Sing lwn Jaya J.B.Tan. Secara ringkasnya dalam kes ini, Defendan (Jaya J.B.Tan) di bawah Kaedah 18 Peraturan 19 Rules of the High Court memohon perintah Mahkamah untuk membuang kes (to strike out) saman Plaintif (Chua Chin Sing) terhadap Defendan. Dalam samannya, Chua Chin Sing antara antara lainnya memohon deklarasi bahawa Surat Kuasa Tadbir (LA) yang diberikan oleh Mahkamah Tinggi kepada Jaya J.B.Tan melalui Petition No. K31-105-2004 adalah batal dan tidak sah. Chua Chin Sing juga memohon satu deklarasi bahawa Perjanjian Jual Beli (S&P) bertarikh 15 Mac 2006 yang dibuat antara Chua Chin Sing dan Jaya J.B.Tan adalah batal dan tidak sah. Alasan utama yang digunakan oleh Chua Chin Sing bagi mendapatkan deklarasi-deklarasi tersebut ialah bahawa sebagai seorang yang bukan beragama Islam, Jaya J.B.Tan tidak boleh menjadi pemegang Surat Kuasa Tadbir (LA) ke atas harta pusaka simati yang beragama Islam.

Dalam penghakimannya, Yang Arif Tuan Ravinthran Paramaguru telah memutuskan bahawa Chua Chin Sing tidak ada locus standi dalam tindakan ini kerana beliau adalah orang yang asing (total stranger) kepada simati yang mana beliau sama sekali tidak ada kaitan saudara atau keluarga dengan simati. Yang Arif Hakim bicara juga memutuskan bahawa tindakan saman Chua Chin Sing dalam kes ini adalah terhalang oleh doktrin Res Judicata. Hakim telah merujuk kepada kes terdahulu di Mahkamah Tinggi yang telah menyentuh kesahihan pemberian Surat Kuasa Tadbir oleh Mahkamah kepada orang bukan Islam untuk mentadbir harta pusaka orang Islam melibatkan pihak-pihak yang sama di hadapan Hakim Bicara yang lain khususnya dalam Kes No. K22-29-2010.

Dalam kes Jaya J.B.Tan lwn Chua Chin Sing, No. K22-29-2010, secara ringkasnya, Chua Chin Sing membangkitkan pembelaan iaitu:

(i) Sebagai seorang bukan Islam, Plaintif (Jaya J.B.Tan) tidak boleh dilantik sebagai pentadbir harta pusaka kepada Mohamed Ali S Tan;
(ii) Bahawa hanya orang Islam sahaja yang boleh dilantik sebagai pentadbir ke atas harta pusaka orang Islam;
(iii) Bahawa harta pusaka orang Islam adalah diletakkan di bawah bidang kuasa Mahkamah Syariah;
(iv) Memandangkan Plaintif tidak boleh menjadi pentadbir kepada harta pusaka Mohamed Ali S T Tan, maka Perjanjian Jual Beli bertarikh 15 Mac 2006 adalah menjadi batal dari awal.

Yang Arif Tuan Stephen Chung dalam dalam kes ini memutuskan bahawa pemberian Surat Kuasa Tadbir tersebut adalah sah. Mahkamah menegaskan bahawa memandangkan Surat Kuasa Mentadbir itu tidak pernah diketepikan oleh sesiapa, maka ia hendaklah terima dan berkuat kuasa. Peguam yang mewakili Chua Chin Sing ketika proses rundingan bagi memuktamadkan perjanjian jual beli tahun 2006 tidak pernah mempertikaikan kesahihan Surat Kuasa Menatdbir. Yang Arif Hakim seterusnya membuat penegasan dalam keputusannya seperti berikut:

The Probate and Administration Ordinance (Sabah Cap 109) was specifically enacted to deal with matters relating to the probate and the administration of estates ini Sabah. This Ordinance os general application. It does not have any provision limiting its application to non-Muslims only. Therefore itu can apply to the estates of Muslims and non-Muslims alike.

Chua Chin Sing yang tidak berpuas hati dengan keputusan ini telah mengemukakan rayuan di Mahkamah Rayuan. Bagaimanpun, rayuan ini kemudiannya ditarik balik oleh Chua Chin Sing. Dengan penarikan balik rayuan tersebut, keputusan Mahkamah Tinggi yang memutuskan bahawa Surat Kuasa Mentadbir yang diberikan oleh Mahkamah Tinggi kepada Jaya J.B Tan untuk mentadbir harta peninggalan orang Islam adalah masih sah dan berkuat kuasa. Keputusan menarik balik rayuan dan pengekalan perintah terdahulu merupakan halangan di atas doktrin jes judicata kepada Chua Chin Sing dalam tindakannya dalam kes kemudiannya sebagaimana dalam kes No: BKI-22NCvC-24/11-2013.

Dalam Kes No: BKI-22NCvC-24/11-2013, tidak timbul sama sekali isu mempertikaikan bidangkuasa mahkamah syariah untuk mengeluarkan perintah pentadbir dan pembahagian harta pusaka orang-orang Islam. Sementara Mahkamah Tinggi tidak menyentuh sama sekali bidangkuasa mahkamah syariah bagi mendengar dan mengeluarkan surat kuasa tadbir dan pembahagian harta pusaka, Mahkamah sebaliknya menegaskan bahawa Probate and Administration Ordinance (CAP 109) itu tidak menghalang Mahkamah Sivil untuk mengeluarkan surat kuasa tadbir melibatkan harta pusaka orang-orang Islam. Dengan kata lain, disebabkan tidak ada peruntukan dalam undang-undang berkenaan yang menghadkan aplikasinya kepada orang bukan Islam sahaja, maka undang-undang tersebut dengan itu boleh digunakan kepada kedua-dua orang Islam dan bukan Islam.

Berdasarkan kepada senario dalam kes di atas, bolehlah dicadangkan bahawa pindaan perlu dibuat pada Probate and Administration Ordinance (CAP 109) dengan memasukkan peruntukan baru bahawa bahawa Ordinance ini tidaklah terpakai untuk orang Islam. Selain itu, perlulah diwujudkan satu enakmen khas bagi Pentadbiran Harta Pusaka Orang Islam untuk memastikan bahawa pentadbiran harta pusaka orang-orang Islam lebih kemas dan teratur sebagaimana di Mahkamah Sivil.

Pengiktirafan oleh agensi-agensi lain.

Perintah berbentuk perlantikan pentadbir harta pusaka dan pembahagian harta pusaka dari Mahkamah Syariah Sabah turut mendapat pengiktirafan dari agesni dan institusi-institusi kewangan seperti Tabung Haji, Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) dan Amanah Saham Nasional Berhad (ASNB) oleh Permodalan nasioan Berhad (PNB). Saban hari, Mahkamah Syariah Negeri Sabah menerima permohonan dari ahli waris kepada pendeposit atau ahli yang telah meninggal dunia dari agensi atau institusi kewangan tersebut.

Dalam konteks Tabung Haji, waris simati dikehendaki untuk mendapatkan Surat Pembahagian Pusaka mengikut Hukum Syarak yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah sekiranya nilai wang simati melebihi RM1,000.00. Keperluan mendapatkan surat pembahagian pusaka atau lebih dikenali sebagai perintah pembahagian harta pusaka tersebut berlaku apabila simati yang merupakan pendeposit tidak membuat penamaan dari kalangan warisnya untuk menerima wang deposit simati sebagaimana menurut Peraturan 9, Peraturan-Peraturan Lembaga tabung Haji (Deposit dan Pengeluaran) Pindaan 2003.

Permohonan untuk mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka atau pentadbir di Mahkamah Syariah Sabah juga sering kali diterima dari kalangan waris simati bagi tujuan tuntutan wang simpanan simati dalam KWSP. Perintah ini diperlukan apabila simati tidak ada membuat penamaan untuk menerima simpanan simati apabila berlaku kematiannya. Ini kerana menurut Seksyen 25 Akta KWSP 1991, wang simpanan ahli yang telah meninggal dunia tanpa membuat penamaan hanya boleh dikeluarkan dengan adanya Surat Kuasa Mentadbir, Surat Probet, Surat Perintah Pembahagian atau Sijil faraid kepada KWSP. Dalam konteks Sabah, waris simati yang beragama Islam lazimnya diminta mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka dari Mahkamah Syariah.

Selain agensi di atas, Surat Kuasa Mentadbir yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah Sabah juga diberi pengiktirafan oleh Permodalan Nasional Berhad (PNB) bagi tujuan pembahagian harta pusaka simati ke atas wang pelaburan simati yang beragama Islam. Surat Kuasa berkenaan diperlukan apabila nilai pelaburan simati adalah melebihi RM5,000 ke atas. Dengan kata lain, perintah berupa Surat Mentadbir Harta Pusaka dan juga pembahagian harta pusaka simati yang dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah di Sabah diterima pakai dan diiktiraf oleh agensi-agensi tersebut. Agensi berkenaan hanyalah sebahagian daripada banyak lagi agensi kerajaan mahupun swasta yang menerima dan mengiktiraf perintah berupa pentadbir dan pembahagian harta pusaka di Mahkamah Syariah Sabah ketika ini.

Pengiktirafan Sarjana Perundangan

Pengiktirafan terhadap bidangkuasa Mahkamah Syariah Negeri Sabah untuk mengeluarkan perintah pembahagian harta pusaka termasuk Surat Pentadbir harta pusaka turut dikongsi oleh seorang pakar perundangan Islam, Prof Mohd Ridzuan Awang. Beliau memberikan pandangannya seperti berikut:

Berdasarkan keputusan di atas, jelaslah bahawa Mahkamah-Mahkamah Syariah di Malaysia tidak mempunyai kuasa untuk mengeluarkan surat kuasa wasiat (probet) dan surat kuasa mentadbir bagi harta orang Islam, kerana undang-undang yang berkaitan dengan probet dan surat kuasa tidak ada di negeri-negeri. Undang-undang yang dipakai ialah Akta Probet dan Pentadbiran 1959, kecuali Mahkamah Tinggi Syariah negeri Sabah diberi kuasa di bawah undang-undang negeri bagi membolehkan Mahkamah Tinggi Syariah mengeluarkan surat kuasa tadbir atau wasi bagi harta pusaka orang Islam di negeri ini. Pihak bertanggungjawap sepatutnya memikirkan untuk memperkenalkan undang-undang tersebut atau menyeragamkan peruntukan bidangkuasa mal Mahkamah Tinggi Syariah negeri-negeri dan dalam masa yang sama mengecualikan pemakaian Akta Probet dan Pentadbiran 1959 terhadap orang-orang Islam.

Jelas sekali bahawa Mahkamah Syariah Negeri Sabah telah mendahului Mahkamah Syariah di negeri-negeri lain dalam isu pembahagian harta pusaka orang Islam. Amalan ini telahpun dilaksanakan dari awal penubuhan Mahkamah Syariah di negeri ini tanpa menghadapi masalah yang rumit.

DERAF KAEDAH (GARIS PANDUAN) PEMBAHAGIAN HARTA PUSAKA

Bagi melicinkan pergurusan dan pentadbiran pembahagian harta pusaka orang-orang Islam di Sabah, Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah telah menyediakan satu Deraf Kaedah Pembahagian Harta Pusaka (DKPHP). Deraf berkenaan telah diluluskan dalam Mesyuarat Pengurusan Jabatan Kali ke-18, Bil. 2 Tahun 2007 di Kudat untuk digunapakai sebagai panduan kepada kakitangan dan pegawai Mahkamah Syariah di Sabah bagi tujuan penyelarasan dalam penyediaan dan pengurusan prosiding kes pembahagian harta pusaka, perlantikan wali harta (pentadbir) dan perakuan pewarisan. Ini kerana, bilangan kes melibatkan permohonan pembahagian harta pusaka di Sabah saban tahun makin bertambah. DKPHP ini antara lainnya menyediakan format borang-borang dan dokumen yang digunakan bagi tujuan penyelarasan di semua Mahkamah Syariah dalam Negeri Sabah. Deraf kaedah ini telah digunapakai oleh Mahkamah Syariah Sabah sejak tahun 2007 sehingga kini walaupun belum diwartakan.

Deraf Kaedah ini pernah dibentangkan di peringkat kebangsaan semasa Konvensyen Peguam Syarie Malaysia Kali ke-3 di Hotel UNITEN, Bangi, Selangor pada 18 April 2014. Konvensyen yang telah dihadiri ramai pengamal undang-undang dari seluruh negara ini merupakan satu medan terbaik untuk menzahirkan kepada masyarakat di negara ini mengenai amalan yang dilaksanakan di Mahkamah Syariah Sabah dalam mengurus dan mentadbir undang-undang pembahagian harta pusaka orang-orang Islam. Amalan mengeluarkan perintah pembahagian harta pusaka dan perlantikan wali harta (pentadbir) di Mahkamah Syariah ini dilihat unik dan menarik oleh pelbagai pihak di Malaysia. Ini kerana, sementara Mahkamah Syariah di negeri-negeri lain hanya mengeluarkan perintah perakuan waris dan penyata faraid, Mahkamah Syariah Sabah sebaliknya melaksanakan apa yang diamalkan di Mahkamah Tinggi Awam.

Mahkamah Syariah Sabah bukan sahaja mengeluarkan perakuan waris dan penyata faraid, tetapi juga mengeluarkan perintah pembahagian harta pusaka dan juga perlantikan wali harta (pentadbir) bagi harta pusaka orang Islam. Dalam rangka menubuhkan Pusat Daftar Setempat Wasiat, Aset dan Liabiliti Malaysia (PDSWALM), Jabatan Perdana Menteri telah mengarahkan Unit Pemodenan Tadbiran dan Perancangan Pengursan Malaysia (MAMPU) untuk melaksanakan kajian mengenai penubuhan pusat tersebut.

Salah satu usaha yang dijalankan adalah mendapatkan taklimat kepada pasukan kajian yang terdiri dari pegawai-pegawai daripada Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang (BHEUU), Jabatan Perdana Menteri, Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA), Jabatan Peguam Negara (AGC) dan MAMPU sendiri dari Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah mengenai proses dan prosedur kerja pentadbiran harta pusaka di Mahkamah Syariah Sabah pada 19 Mac 2015. Negeri Sabah dipilih bagi mendapatkan taklimat berkenaan setelah pasukan kajian tersebut mendapati bahawa Mahkamah Syariah mempunyai bidang kuasa mengeluarkan surat perintah pembahagian harta pusaka yang ternyata lebih cekap dan mudah. Amalan ini juga didapati berbeza dengan Mahkamah Syariah di Semenanjung Malaysia.

PROSEDUR PEMBAHAGIAN HARTA PUSAKA DI MAHKAMAH SYARIAH SABAH

Proses permohonan bagi mendapatkan perintah pembahagian harta pusaka di Mahkamah Syariah adalah mudah. Ia perlu dimulakan dengan Notis Permohonan yang disokong oleh Affidavit yang diikrarkan oleh Pemohon di hadapan Pendaftar atau Hakim Syarie. Permohonan pula mestilah disertakan bersama dengan salinan dokumen yang disahkan asal seperti kad pengenalan pemohon dan waris-waris simati yang dinyatakan dalam Affidavit, sijil kematian simati, penyata terkini akaun di institusi kewangan, geran tanah dan lain-lain harta samada harta alih atau tak alih yang disenaraikan dalam Affidavit sokongan permohonan.

Dokumen yang telah lengkap akan didaftarkan secara secara online yang dikenali sebagai Sistem Pendaftaran Kes Mahkamah Syariah (SPKMS). Bagi permohonan pembahagian harta pusaka, nombor kod kes yang digunakan adalah 040. Jika sekiranya nilai harta tersebut adalah RM100,000 ke bawah, maka kes berkenaan akan didaftarkan di Mahkamah Rendah Syariah. Kes yang nilainya melebihi RM100,000 ke atas akan didaftarkan di Mahkamah Tinggi Syariah. Kes berkenaan pula ditetapkan terus jadual bagi sebutan atau pendengaran pertama di hadapan Pendaftar atau Hakim dalam tempoh 21 hari dari tarikh pendaftaran. Lazimnya, kes berkenaan dapat disebut atau didengar dalam tempoh 2 minggu.

Semasa sebutan atau pendengaran pertama kes, khususnya di Mahkamah Rendah Syariah, jika didapati bahawa nilai tuntutan harta pusaka adalah melebihi dari RM5,000.00, maka Pemohon akan diarahkan untuk mengiklankan Notis Permohonan berkenaan di surat khabar tempatan. Tarikh pendengaran yang akan datang biasanya ditetapkan lebih kurang dalam tempoh 2 minggu atau 4 minggu dari tarikh sebutan kali pertama.

Bagi kes yang nilai tuntutan harta pusaka kurang daripada RM5,000.00, maka kes berkenaan tidak memerlukan Pemohon untuk membuat pengiklanan di surat khabar. Pada sebutan atau pendengaran pertama, kes berkenaan ada ketikanya didengar dan diputuskan pada hari yang sama. Hal ini boleh berlaku apabila Mahkamah berpuashati dengan keterangan Pemohon dan berpendapat bahawa tidak ada keperluan untuk membuat penangguhan pendengaran pada masa hadapan. Keputusan lazimnya boleh dibuat pada hari yang sama apabila semua waris hadir dan memberi persetujuan mengenai cara pembahagian yang dipohon. Keputusan pada hari yang sama juga boleh diberikan sekiranya Pemohon memohon bahawa harta pusaka simati dibahagikan secara faraid.

Bagi kes yang ditangguhkan untuk pengiklanan dan pendengaran pada masa hadapan, kes berkenaan dapat diputuskan pada hari pendengaran yang kedua jika sekiranya mahkamah berpuashati dengan keterangan pemohon dan waris-waris yang hadir. Pemohon sentiasa diberi ingatan dan galakan di peringkat awal pendaftaran kes agar membawa bersama semua waris simati semasa pendengaran kes di hadapan Hakim. Kehadiran semua ahli waris sesungguhnya mempermudahkan urusan pendengaran kes kerana persetujuan mengenai cara pembahagian harta simati dapat dicapai pada hari yang sama. Ada ketikanya waris-waris bersetuju bahawa harta pusaka berkenaan dibahagi mengikut faraid. Ada juga keadaan di mana waris-waris sebulat suara bersetuju menyerahkan harta tersebut kepada salah seorang ahli waris simati keseluruhannya. Selain itu, ada juga situasi di mana ahli waris bersetuju agar harta tersebut dibahagi secara sama rata di kalangan semua ahli waris.

Lazimnya, Mahkamah akan memaklumkan bahagian faraid untuk semua ahli waris sebelum meminta Pemohon dan waris-waris memaklumkan bentuk pembahagian. Hal ini perlu bagi mengingatkan waris-waris hak syarie mereka dalam harta pusaka tersebut. Bagi waris yang masih di bawah umur (bawah 18 tahun), Mahkamah akan melantik salah seorang ahli waris yang dipersetujui untuk menjadi pentadbir dan juga pemegang amanah bahagian faraid waris berkenaan sehinggalah waris berkenaan mencapai umur 18 tahun. Perlantikan sebagai pentadbir dan pemegang amanah kepada bahagian faraid juga dibuat jika melibatkan mana-mana ahli waris yang kurang upaya seperti telah tua atau mempunyai sakit mental. Ini kerana mereka tidak berupaya untuk memberikan persetujuan mengenai bentuk perintah pembahagian harta pusaka simati.

Bagi kes di mana waris-waris lain sukar hadir pada hari pendengaran kes berkenaan di Mahkamah, lazimnya mahkamah akan menetapkan satu tarikh khusus yang lain untuk memberi ruang waris-waris berkenaan menyempurnakan persetujuan bertulis menggunakan borang yang telah disediakan oleh Mahkamah. Tandatangan persetujuan lazimnya dibuat di mana-mana Mahkamah Syariah di daerah atau negeri di mana waris-waris berkenaan bermastautin. Mahkamah akan menyediakan surat iringan bersama borang persetujuan tersebut kepada pemohon bagi memudahkan waris berkenaan menyempurnakan tandatangan di hadapan mahkamah yang lain. Penyata faraid waris-waris juga dikepilkan bersama dengan surat iringan tersebut bagi memudahkan urusan persetujuan.

Jika permohonan berkenaan mendapat bantahan dari mana-mana pihak yang berkepentingan, Mahkamah akan memberi peluang kepada pihak berkenaan untuk menfailkan affidavit bantahan. Pihak berkenaan akan menjadi pihak Responden dalam kes tersebut. Pihak-pihak lazimnya dinasihatkan untuk mendapatkan khidmat peguam syarie bagi memudahkan perjalanan prosiding kes di Mahkamah. Setelah dokumen (pliding) telah dilengkapkan, perbicaraan akan ditetapkan dalam kamar hakim. Bagaimanapun, perbicaraan akan dijalankan dalam Mahkamah terbuka sekiranya keadaan lebih sesuai untuk berbuat demikian. Di penghujung kes, Mahkamah akan membuat keputusan kes berkenaan.

Mana-mana pihak yang tidak berpuas hati dengan keputusan Mahkamah boleh membuat rayuan di Mahkamah yang lebih tinggi. Sekiranya kes berkenaan diputuskan di Mahkamah Rendah Syariah, maka rayuan hendaklah dibuat di Mahkamah Tinggi Syariah. Begitu juga jika sekiranya keputusan itu datang dari Mahkamah Tinggi Syariah, maka rayuan hendaklah dikemukakan kepada Mahkamah Rayuan Syariah. Rayuan boleh dibuat dengan menfailkan Notis Rayuan di mahkamah di mana kes itu bermula dalam tempoh 14 hari dari tarikh keputusan kes.

Perintah pembahagian harta pusaka lazimnya disediakan oleh Mahkamah Syariah sendiri berdasarkan format perintah yang telah disediakan oleh pihak Mahkamah. Deraf perintah lazimnya disediakan oleh Pembantu Syariah dan akan disemak oleh Pendaftar Mahkamah. Semakan perintah yang terakhir adalah oleh Hakim Syarie yang membicarakan kes berkenaan sebelum perintah diindos dan diserahkan kepada Pemohon.

Proses yang sama juga berlaku dalam permohonan bagi mendapatkan Surat Mentadbir harta pusaka dan juga pengesahan waris-waris. Masa yang diambil untuk menyelesaikan kes permohonan pembahagian harta pusaka adalah 1 hingga 5 bulan dari tarikh didaftarkan sekiranya tidak ada bantahan dari mana-mana pihak terhadap permohonan berkenaan.

CADANGAN PEMANTAPAN PENTADBIRAN HARTA PUSAKA ISLAM

Penulis berpendapat bahawa keputusan dalam kes Jumaaton dan Raja Delia lwn. Raja Hizaruddin (1998) 6 MLJ 55 yang merujuk kepada Akta Probate dan Administrasi 1959 adalah terpakai bagi semenanjung saja. Ia tidak membawa apa-apa kesan terhadap perjalanan pentadbiran harta pusaka di Mahkamah Syariah Sabah sebagaimana yang berlaku dalam kes Amanah Raya Berhad lwn Ag Damit bin Ag Tengah & 3 Yang lain. Ini kerana, akta berkenaan tidak terpakai bagi Sabah. Tambahan lagi, tidak ada unit khusus sebagaimana di negeri-negeri di Semenanjung Malaysia yang mengeluarkan perintah pembahagian harta pusaka seperti Unit Pembahagian Pusaka Kecil, Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian di Sabah. Yang ada di Sabah hanyalah Amanah Raya Berhad (ARB) yang sememangnya diberi kuasa di bawah Akta Perbadanan Amanah Raya 1995 (Akta 532). Bagaimanapun, amalan ketika ini ialah ARB masih perlu mendapatkan perintah perlantikan sebagai pentadbir, pemegang amanah (trustee), perakuan atau pengesahan waris dan penyata faraid daripada Mahkamah Syariah.

Kaedah Pembahagian Harta Pusaka (Mahkamah Syariah) Sabah perlu diwujudkan. Usaha terdahulu oleh Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah membuat Deraf Kaedah yang telah dijadikan sebagai garis panduan ketika ini perlu diwartakan dengan membuat beberapa penambah baikan sesuai dengan keadaan semasa. Bagi memperkemaskan pentadbiran harta pusaka orang-orang Islam, satu undang-undang khas yang dinamakan Enakmen Probate dan Pentadbiran Harta Pusaka Islam di Sabah diwujudkan.

Selain daripada itu, perlulah diwujudkan peruntukan pada Probate and Administration Ordinance 1948 (CAP 109) tersebut bagi menyingkirkan pemakaian Ordinance berkenaan ke atas orang Islam. Hal ini akan lebih selari dengan pindaan Perlembagaan Persekutuan sebagaimana dalam Perkara 121(1A) pada tahun 1988 yang jelas menyingkirkan bidangkuasa Mahkamah Sivil untuk mendengar dan memutuskan apa-apa perkara yang berada di bawah bidang kuasa Mahkamah Syariah. Hal ini juga selari dengan kewujudan Seksyen 9 Enakmen Mahkamah Anak Negeri 1992 yang begi jelas menghalang Mahkamah Anak Negeri dari mendengar dan memutuskan apa-apa perkara yang berada dalam bidang kuasa Mahkamah Syariah dan Mahkamah Sivil.

Selain itu, peruntukan berkenaan bidang kuasa Mahkamah Tinggi Syariah perlu diperkemaskan lagi dengan memasukkan terus perkataan “pentadbir” dalam Seksyen 11 Enakmen Mahkamah Syariah 2004. Perkataan Wasi pula perlu diberikan tafsiran khas dalam Seksyen 2 Enakmen berkenaan sebagaimana yang terdapat dalam Enakmen Wasiat Orang Islam Selangor dan Akta Undang-Undang Sivil 1956 bagi mengelak pelbagai tafsiran yang mengelirukan.

PENUTUP

Tidak dapat dinafikan lagi bahawa pentadbiran harta pusaka orang Islam dalam satu institusi seperti Mahkamah Syariah memberi manfaat yang besar kepada orang Islam. Di samping memperlihatkan peranan dan wibawa yang setanding dengan Mahkamah Sivil, keadaan ini juga sebenarnya seimbang dengan usaha kerajaan bagi mengujudkan 5 peringkat Mahkamah Syariah ketika ini. Dengan fungsi dan kes-kes yang tentunya akan bertambah banyak apabila pengurusan pentadbiran harta pusaka orang Islam diserahkan sepenuhnya kepada Mahkamah Syariah, kewujudan dua lagi peringkat Mahkamah Syariah pada masa hadapan dilihat mampu menangani penyelesaian kes yang tentunya mempunyai pelbagai isu fakta dan perundangan. Semoga tulisan ini membuka ruang yang lebih luas kepada penulisan perkembangan pentadbiran undang-undang Islam di Sabah khususnya dalam konteks pewarisan harta pusaka orang-orang Islam. Hanya kepada Allah diserahkan segala urusan. Wallahu a’lam.

CAN A WITNESS BE COMPELLED TO TESTIFY IN THE SYARIAH COURT?

CAN A WITNESS BE COMPELLED TO TESTIFY IN THE SYARIAH COURT?

  Ahadin bin Arinen[1]

 12 APRIL 2015

INTRODUCTION

As far as the law of evidence is concerned, the ultimate purpose of giving evidence is to uphold justice as mentioned by Allah in many verses in al-Quran. One of the verses states: “O ye who believe! Stand out firmly for justice, as witnesses to God, even as against yourselves, or as your parents, or your kin, and whether it (against) rich or poor: for God can best protect both. Follow not the lust (of your hearts), lest your swerve, and if ye distort (justice) or decline to do justice, verily God is well acquinted with all that ye do”.[2] It has been an accepted fact that the burden of proof is on the claimant or the plaintiff to prove his allegation. In the process of proving his case, the attendance of witness to court is vital for the purpose of testifying his knowledge of particular facts which are relevant to the fact in issue. It may happen that the court has to postpone the trial of the case due to failure of valuable witnesses of the party to turn up to court to give their evidence. There are even a situation where a witness refuses to testify in court for unacceptable reasons. Having said that, a question can be raised as to whether a witness can be compelled to testify in the court of justice? In dealing with this issue, this paper will focus on this situation in the Syariah Court of Malaysia by referring into the legal ruling (hukm) of giving evidence in general as well as the provisions available in the applicable statutes. Apart from that, this paper also will highlight some measures to be taken into consideration by the court before invoking any action to compel the attendance of a witness to testify in court.

THE LEGAL RULING OF GIVING EVIDENCE

In respect of legal ruling (hukm) to give evidence, there are two verses of the quran which directly prohibit the act of concealing evidence. The first verse is: “The witnesses should not refuse when they are called on (for evidence)”.[3] The second verse is: “Conceal not evidence for whoever conceals it, his heart is tainted with sin. And Allah knoweth all that you do”.[4] Dr Abdul Karim Zaidan in quoting these verses holds that giving evidence is fard kifayah (collective responsibility) since it is a trust and therefore it must be fulfilled.[5] Ibn Abbas in referring to the above verses holds that it is one of the major sin for those who withholds testimony.[6] The fard kifayah (collective responsibility) shall be discharged if a member of the community comes forward to give evidence. [7] However, if none of the member of the community comes forward to give evidence, the whole community  shall be tainted with sin since it has become fard ain for every Muslim in the community to fulfill such an obligation.[8] Thus it is a sin for those who refuse to give evidence without valid reason such as to avoid harmful.[9] According to Syed Sabiq, giving evidence is an obligation for a witness as long as he is able to perform it without facing danger towards his body, dignity, property or his family.[10]

The fiqh jurists are unanimous in their ruling that in non-hudud cases, the legal ruling for giving evidence is fard kifayah as mentioned earlier.[11] However, in respect of Hudud cases, there are several rulings. The general rule is that it is not obligatory to give evidence whereby the witness is given the discretion to testify or not to testify.[12] According to Ibn al-Humam of the Hanafi school, it is afdhal or encouraged not to reveal the evidence.[13] Al-Shirazi of the Shafie school also holds the same opinion by saying that is it commendable for those who have the evidence in hudud cases to conceal it since it is mandhub.[14] The grounds for the above ruling of non obligatory to give evidence in hudud cases are based on the two hadith of the Prophet s.a.w. The first is the hadith reported by Abu Hurairah r.a who said that the Prophet s.a.w had said “reject hudud offences as long as you can reject it with one rejection”.[15] The second hadith is that the Prophet s.a.w said to the effect “those who cover the faults of a Muslim, Allah will cover his fault in the hereafter”.[16]

WHETHER A WITNESS CAN BE COMPELLED TO TESTIFY IN COURT?

The above rulings are exposed to criticisms that such a ruling would encourage the commission of hudud offences as it is not obligatory for any witness to give evidence.[17]As such Islamic can never be implemented and injustice will be the order of the day and thus, it would be repugnant to the Islamic law and justice.[18] Is there any solution in this matter? As a matter of fact, Syariah Court in Malaysia is given the power and jurisdiction to hear Islamic matters concerning personal matters as well as criminal matters.[19] In the course of administering justice, a question will arise whether court can compel a witness to testify in court? In this respect, the view of Ibn Abi Dam in his book entitled Kitab Adab al-Qhadi is reliable when he said that “when the testimony of a person is required by a judge (or court) thereafter such testimony or evidence and the adducing thereof  becomes an amanah (trust) and also a fard ain”.[20] In commenting on this view, Prof Dr Mahmud Saedon holds that in answering the above criticism, there is another general rule that the giving of evidence or testimony pursuant to an order of the court as witnesses for Allah is obligatory so as to secure the life, property and interest of man as demanded by Islam.[21] He further holds that if in consequences of a court’s order, a witness refuses to testify then it would amount to an act of contempt of court and disobedience to the lawful authority.[22] A person will be committing a sin if he were to neglect such a responsibility if he knows that the court requires his evidence and testimony.[23] In this respect, the writer humbly submits that the writer agrees with them in holding the view that it is an obligatory for a person to give evidence when requested by the court regardless of hudud or non-hudud cases after considering that it is in line with the maqasid al-syariah for the preservation of religion, life, property, descendent and aqal.

In order to have a clear picture on the statutes applicable for the Syariah Court, section 219 of the Syariah Criminal Procedure Enactment (Sabah) 2004 provides that any court may summon any person as a witness at any stage of any trial or other proceeding in court.[24] It is further provided in this section that the court is given the power to summon and examine or recall and re-examine any such person if his evidence appears to be essential in the case. Nevertheless, this section does not specify whether the power of the court to summon the attendance of a witness in court pertains to the giving of syahadah or bayyinah. Hence, it is clear that there is a lacuna in this matter and such lacuna leaves the court to make any appropriate order as it may think fit. In this respect, by virtue of section 230[25], the court is given the power to apply Islamic Law (Hukum Syarak)[26] in the absence of any specific provision or in the event of a lacuna in a particular matter. By referring to the earlier contention that it is obligatory for a person to testify in court once he is summoned by the court regardless of hudud or non-hudud cases, the writer is of the opinion that the court should also take the same position to compel a witness to testify in court regardless of giving syahadah or bayyinah.

COMPELLABILITY OF NON MUSLIM WITNESS TO TESTIFY IN SYARIAH COURT

In respect of an issue as to whether or not a non-Muslim can be compelled to testify in Syariah Court, the present laws in Malaysia conferred such power to Syariah Court as long as the compellability is confined to the necessity of appearance of such person in his capacity as a witness only and not as a party in a case. The appearance and competency of non-Muslim witness in Syariah Court is clearly mentioned in section 83(2) of the Syariah Court Evidence Enactment (Sabah) 2004 which provides that  non-Muslim shall be competent to give bayyinah for a Muslim if his testimony is admissible according to Islamic Law.[27] Meaning to say that it is the responsibility of a non-Muslim witness to give his cooperation and peforms his responsibility to give evidence in Syariah Court once the court orders him to do so. This is due to the fact that Syariah Court is a court which is established under the law and put under the same umbrella of Federal Constitution together with other courts like Civil Court, Native Court, Martial Court and Industrial Court.

The latest case of an Ex-Parte Application for a declaration of the status of religion of the deceased Nyonya binti Tahir by the Majlis Agama Islam Negeri Sembilan and Others[28] shows that Syariah Court recognized the evidence of non-Muslim witnesses. In this case, some of the non-Muslim witnesses ie. the deceased’s son and daughter were called to testify in Syariah High Court in determining the issue of the status of the deceased’s religion at the time of her death. The court held that the evidence given by those non-Muslim witnesses in this case is regarded as bayyinah based on section 83(2) of the Syariah Court Evidence Enactment (Negeri Sembilan) 2003 which provides that  non-Muslim shall be competent to give bayyinah for a Muslim if his testimony is admissible according to Islamic Law. The court in this case decided that the the deceased’s status of religion at the time of her death was not a Muslim.

The only question is whether the Syariah Court has the jurisdiction to commence proceeding against against a non-Muslim for contempt of court should he refuses to testify in court. Pertaining to this matter, the writer is of the opinion once a witness refuses to give his testimony in any court of justice without valid and good justification, such refusal is tantamount to an act of contempt of court. It is settled law that a person must be given the opportunity to defend himself by showing causes why he should be committed to prison. To make a defense means that he is already become a party in a proceeding of a court. He is even entitled under the law to seek counsel to represent and defense him to purge the contempt.

Nevertheless, is must be borned in mind that the court must always give the opportunity to the person concerned to express his apology to the court for such action to avoid further consequence such as contempt of court. If the witness makes an apology to the court for his mistake and undertakes not to repeat the same mistake, the court will consider it as a good justification not to proceed contempt of proceeding against him. The writer is of the opinion that citing someone for contempt of court is the last resort by the court since such action will only prolong the hearing or trial of the present case.[29] As previously mentioned above, an issue can be raised as to whether Syariah Court has jurisdiction to hear contempt of court proceeding involving a non-Muslim? The writer is of the opinion that in this particular circumstances, being a non-Muslim, he cannot be a party in any case or dispute in Syariah Court.

In other word, Syariah Court has no jurisdiction to commence contempt of court proceeding against a non-Muslim. The Federal Constitution of Malaysia clearly provides that only Muslim can be a party in Syariah Court and probably it is the reason why Syariah Court jurisdictions are put under the List II (State Lists) of the Federal Constitution which confine to Islamic personal matters and certain Islamic Criminal matters which are not provided in the Federal List. Thus, any proceeding which put a non-Muslim as a party in Syariah Court will render the proceeding becomes unconstitutional. Furthermore, such law pertaining to the exclusion of non-Muslim as a party in Syariah Court is also provided in section 10 and 11 of the Syariah Court Enactment (Sabah) 2004.

From the above argument, it is clear that a non-Muslim cannot become a party in Syariah Court proceeding. But, if such a contempt act by a non-Muslim witness occurs in Syariah Court during the course of giving evidence and at the same time the Syariah Court has no jurisdiction to commence contempt of court proceeding against the non-Muslim witness, can we say that a non-Muslim is immune from any legal action under Malaysian law? Is there any alternative court which is competent to hear such case? In this matter, it is the writer’s humble opinion that there is always legal remedy for such a case. The Civil Court is the competent court to try any action involving an offence committed by a non-Muslim in the face of Syariah Court.

Any party including parties in the case or members of public or even the registrar of Syariah Court may lodge a police report pertaining to the act committed by the non-Muslim witness in Syariah Court. The judge concerned should put on his record of such act committed by the non-Muslim witness in the notes of proceeding to facilitate the task of the Public Prosecutor in proving their case before the Civil Court in criminal prosecution against such witness. If for instance, after being ordered by the Syarie Judge to stop continuing such action before the court such as refusing to answer a question from the judge himself or from the counsels, the non-Muslim witness still remain in disobeying the court’s order, the Syarie Judge may record such disobedience of the witness.

Such record of the judge can be a good evidence for the prosecution against the non-Muslim witness in a criminal case in Civil Court. In this particular case, such witness can be charged under section section 179 of the Penal Code for refusing to answer any question by a public servant authorized to question by the law. If convicted, he shall be punished with imprisonment for a term not exceeding six months or fine which is not exceeding two thousand ringgit or both. Since the offence is linked to the refusal of a non-Muslim witness to answer question by the judge or by the counsels during the course of proceeding in Syariah Court, it is pertinent to highlight here that the word ‘Public Servant’ in the Penal Code does include any judge or officer from Syariah Court from the the definition of Public Servant. For clear picture, the writer quote the relevant parts of the definition of ‘Public Servant’ in section 21 of the Penal Code as follows:

“The word “public servant’ denotes a person failing under any of the descriptions hereinafter following:

(c)       every judge;

(d)    every officer of a Court whose duty is, as such officer, to investigate or report any matter of law or fact, or to make, authenticate, or keep any document, or to take charge or dispose of any property or to execute any judicial process, or to administer any oath, or to interpret, or to preserve order in the Court, and every person specially authorized by a Court to perform any of such duty”..

The judge in this context is not confined to include judge of Civil Court but, its definition is wide as mentioned in section 19 of the Penal Code as follows:

“The word “judge” denotes not only every person who is officially designated as a Judge, but also every person who is empowered by the law to give in any legal proceeding, civil or criminal, a definitive judgement, a judgement which, if not appealed against, would be definitive, or a judgement which if confirmed by some other authority, would be definitive, or who is one of a body of persons, which body of persons is empowered by law to give such a judgement”.

From the above definition of ‘Judge’, it is clear that its definition is very wide and it is the humble opinion of the writer that the word ‘judge’ as mentioned in this section is also includes judges of other courts such as Syariah Court, Military Court, Industrial Court and Natives Court. This contention is further strengthened by the general definition of the word ‘Court’in section 20 of the Penal Code which states:

“The word “Court” denotes a judge who is empowered by law to act judicially alone, or body of judges which is empowered by law to act judicially as a body, when such judge or body of judges is acting judicially”.

Based on the above definitions of the word “Public Servant”, “Judge” and “Court” provided in the Penal Code, it can be understood that the such definitions are not confined to persons under the umbrella of Civil Court but, in fact it covers all persons concerned under the Malaysian laws including those laws applicable to Syariah Court. As such, there are always ways to overcome the problems and difficulties faced by the Syariah Court in ensuring the smooth administration of justice especially when such a case involves non-Muslim participation in a case as a witness of any party in Syariah Court. It is also a suggestion of the writer that in case that there is ambiguity as to whether the words in the Penal Code such as “Public Servant”, “Judge” and “Court” also include the Syariah Court, those defining sections should be amended by inclusing the Syariah Court under those definitions.

Such amendments will surely clarify the definition of those words and could erase any ambiguity regarding the position of Syariah Court in respect of the applicability of those provisions provided by the Penal Code. So far as the writer’s knowledge is concerned, there is no case involving the application of those provisions in Penal Code involving non-Muslim disobedience of Syariah Court’s order in Malaysia.

SOME CONSIDERATIONS BY THE COURT IN COMPELLING A WITNESS TO TESTIFY 

Based on the above discussion, it is clear that the court have the power to compel the attendance of witness to testify in Court. The effective forms to compel suc person to testify in court is by issuing warrant of arrest against that person person to secure his attendance in court or otherwise by sentencing him to imprisonment not exceeding the term of seven days if he refuses to give evidence or answers any question by the counsel or judge or refuses to produce any material document in his possession or power upon the request of the court.[30] It is the writer’s humble submission that the court must take into consideration on the following circumstances before exercising its power to compel a witness to testify in court:

a.         The proper procedures laid down by the statutes must be followed. To compel a witness to attend in a court, it must be preceeded by the issuance of a subpoena to the intended witness on the application or request of the party in that case.[31] The subpoena must be served personally to the intended witness.[32] Apart from that, it is a strict requirement of the law that the requesting party must tender to the witness a reasonable sum of money to cover his expenses of going to, remaining at, and returning from, the court before the commencement of a trial.[33] If such procedures are not followed, then the court can reject any application to issue an order to compel the attendance of their witnesses should the witnesses refuse to come to court.

b.         There must be a complete refusal by the witness to testify in court. The court must ask the witness of his reason for failure to attend in court or refusal to give evidence or to produce document in his possession or his power upon the request of the court. In respect of failure to attend in court without valid reasons, the court may issue a warrant of arrest against that person and be put in prison under the supervision of prison officer until the date of trial of the case. If the witness in the face of the court still refuses to testify, then the court has jurisdiction to commence proceeding against him for contempt of court.[34] The court however, must also give the opportunity to the witness to seek his apology to the court on his disobedience to the court’s order to avoid any contempt of court proceeding.[35] If the proceeding of contempt is proceeded, the court needs to ensure that the person alleged for contempt of court understands the nature of the offence and give him the opportunity to answer the alleged contempt. [36] Failure to satisfy the court of the reasons for the refusal will render him to be held for contempt of court and the court through the order of committal may sentence him with the imprisonment of not exceeding six months or alternatively with a fine of not exceeding two thousand ringgit.[37]

If the witness is able to give good reasons for the refusal then the court cannot compel him to testify. During the course of proceeding for instance, the court may consider to to compel a witness to answer any question which is not relevant to the suit or proceeding and may warn the witness that he is not obliged to answer such question.[38] One of the reason for inability or for refusal to testify is when the witness has to undergo a serious surgery operation in a hospital at the material time.[39] Dr Abdul Karim Zaidan in this respect holds that it is no more a sin for the witness for withholding his evidence if his evidence exposes him with danger of loss of life. In that circumstances, the court has to consider his reason for failure to perform his responsibility and fix another date of the trial where the witness is expected to be available to give evidence.

c.         The person must be the one who is well acquainted with the fact in issue. It will be futile to compel someone to testify in court if the person has no knowledge of the fact. The requesting party must satisfy the court that the attendance of the person is so crucial since there is no other person available or well acquainted with the fact in issue. It must also be borne in mind that a person who intends to bring witnesses to court will loss his right if there is no sufficient evidence produced before the court. In this respect, a question can be raised as to whether the court can compel another witness to testify in court after a party to a case has concluded his case or has informed the court that he does not intend to call additional witnesses.  To deal with this issue, the court should always remember that the ultimate purpose of bringing evidence is to uphold justice as ordained by Allah s.w.t in some verses as we have mentioned earlier. It will be more easier for the court to allow such request if the another party does not make any objection.

However, if there is objection from the other side, the court should hear the grounds of such request from the requesting party and objection from the other side. It is the writer’s humble opinion that whether or not to allow such request, it is the discretion of the court to allow it or not. If the requesting party managed to adduce good and justifiable reasons to support his request, then the court should give the opportunity for him to bring such witnesses. Even to a certain extent, as for an analogy, many jurists including Ibrahim al-Nakhai, Shuraih, Abu Hanifah, Shafie, Ahmad and Imam Malik agreed that evidence may be heard even after the Defendant has taken the oath by denying the claim.[40] Imam Malik however opined that such permission is given on the ground that the Plaintiff was not aware of the existence of such evidence. If on the other hand, the Plaintiff had known of the evidence and had chosen to put the Defendant under oath and then, after such oath, had offered to submit such evidence, the said evidence should not be accepted.[41] Based on this analogy, it is submitted that the court should allowed the requesting party either the Plaintiff or the Defendant to bring other witnesses as long as they give good and justifiable reasons of doing so. The court on the other hand may give an order that costs of the delay of the proceeding be paid by the requesting party to the other side. In this respect, once the court allows the requesting party to bring another witness, then the normal procedures will apply ie. the court can compel the attendance of witness to court if the witness refuse to testify in court.

CONCLUSION

Based on the above discussion, it is clear that the Syariah Court in Malaysia have the power to compel a witness to testify in court regardless of whether the witness will be giving syahadah or bayyinah. Although there are opinions that of the jurists that it is not obligatory to give evidence in hudud cases as it is encouraged to cover faults on a Muslim, but once the court orders the attendance of a witness to testify in court, it will become an obligation. As far as Syariah Court in Malaysia is concerned, the present laws clearly provide the powers of the court to compel the attendance of witness to court. The law too even so provides punishment against those witnesses who refuse or ignore the court’s order. The contention that the Syariah Court has the power to compel witness to court is further strengthened by the fact that Malaysian Laws do not provide hadd punishment according to al-Quran and al-Sunnah for the hudud offences. The power to compel the attendance of witness to Syariah Court not only covers Muslim but also to non-Muslim since there is a clear provision under the applicable statutes which recognized the competency of non-Muslim to give bayyinah. The only obstacle is that Syariah Court has no power to take any action against the non-Muslim witnesses should they commit an act of contempt as it would tantamount to put them as party in Syariah Court. Under the available laws, Syariah Court only has the jurisdiction to hear case involving Muslim party. However, if an act of contempt or refusal to obey the Syariah Court’s order when act in their capacity as witnesses, the proper forum to remedy such acts is Civil Court by invoking certain provisions in Penal Code to prosecute them for disobeying the court’s order. It must always be borne in mind that, as witness, they are bound to respect the laws of the country, and more importantly, they are not the party in Syariah Court but act solely in their capacity as witness in the court of law which is founded under the auspices of the Federal Constitution.

[1] The paper was presented  by the writer at the Ahmad Ibrahim Kulliyyah of law, International Islamic University, Malaysia on the 11 October 2006 as part of the requirement  for the fulfillment of the requirement for the study of Master of Comparative Laws (MCL), International Islamic University Malaysia (IIUM). The writer expresses his gratitude to Asso. Prof. Dr Zulfakar Hj Ramlee being the lecturer for the subject of Islamic law of Evidence during the candidature of the writer in the university. The writer is presently holding the post as the Syariah High Court Judge of Tawau, Sabah. [2] The Quran: 4:135. [3] The Quran:2:282. [4] Ibid.; 2:283. [5] Dr. Abdul Karim Zaidan, Nizam al-Qhada fi al-Syariat al-Islamiyyah, Muassasah al-Resalah, Beirut, 1955,p.141. [6] Al-Sheikh al-Imam Abi Ishak Ibrahim bin Ali ibn Yusuf al-Fairuz Abadi al-Shirazi, al-Muhazzab fi Fiqhi al-Imam al-Syafie, Darul Kutub, Vol.2, p.323. [7] Ibid. [8] Karim Zaidan, op.cit., p.141. [9] Ibid. [10] Syed Sabiq, Fiqh a-Sunnah, Victory Agency, Kuala Lumpur (Translation), Vol.14, p.57. [11] Dr Mahmud Saedon A. Othman, An Introduction to Islamic Law of Evidence, The Open Press, Kuala Lumpur (Translation), 1996, pp.11-14. [12] Ibid. [13] Ibid. [14] Al-Shirazi, op.cit., p.323. [15] Mahmud Saedon, op.cit., p.13. [16] Ibid. [17] Ibid.pp.13-16. [18] Ibid. [19] For further detail of jurisdiction of Syariah Court of Sabah, see section 10 and 11 of the Syariah Court Enactment (Sabah) 2004. [20] Mahmud Saedon, op.cit.pp.13-14. [21] Ibid. [22] Ibid. [23] Ibid. [24] See also section 219 of Syariah Criminal Procedure (Federal Territories) Act 1997. [25] Syariah Criminal Procedure Enactment (Sabah) 2004. [26] The word Islamic Law (Hukum Syarak) is defined in section 2(1) of the Syariah Criminal Procedure Enactment (Sabah) 2004 as Islamic Law according to Mszhab Syafie or any one of the Mazhab Hanafi, Maliki or Hanbali. [27] See also the same provision in section 83(2) of the Syariah Court Evidence (Federal Territories) Act 1997. As a comparison, although Sudanese Evidence Act, 1993 (unofficial translation) has separately defined bayyinah and syahadah, there is no provision pertaining to the competency of non-Muslim to testify in court. [28] Jurnal Hukum, JLD. XXI BHG.II, JH (1427H), Jun 2006, p.221. [29] In practice, the court will normally postpone the case to a certain period of time until the contempt of court proceeding involving parties or witnesses in that case is settled. This will cause delay and additional costs to all parties concerned. [30] See section 177 of the Syariah Criminal Procedure Enactment, Sabah, 2004. See also section 177 of the Syariah Criminal Procedure (Federal Territories) Act 1997. [31] See section 102 of the Syariah Court Civil Procedure (Sabah) 2004. In respect of producing a prisoner as a witness in court, an application by way of ex-parte must be made by the requesting party as laid down in section 109(2) of the same Enactment. [32] Ibid. Section 106. [33] Ibid. section 110. [34] Ibid. Section 229. [35] Detailed eloberation on this matter can be referred to the previous discussion regarding the compellability of non-Muslim witness to testify in Syariah Court. [36] Section 229 of the Syariah Court Civil Procedure (Sabah) 2004. [37] Ibid. [38] See section 101(1) of the Syariah Court Evidence Enactment (Sabah) 2004. See also the same section in Syariah Court Evidence (Federal Territories) Act 1997. [39] Abdul Karim Zaidan, op.cit., p.141. [40] See elucidation on this matter in Zulfakar Ramlee, The Role of al-Qarinah (Circumstancial Evidence) In Islamic Law of Evidence: A Study of the Law in Malaysia, With Reference to the Rules and Principles of English Law, (Ph.D Thesis), Glasgow Caledonian University, Glasgow, 1997, pp.40-41. [41] Ibid.

HUKUMAN MENCERAIKAN ISTERI TANPA KEBENARAN MAHKAMAH

HUKUMAN MENCERAIKAN ISTERI TANPA KEBENARAN MAHKAMAH

31 MAC 2015

Erakita sering kali menerima pertanyaan mengenai bentuk dan kadar hukuman atau penalti di sisi undang-undang di Malaysia ke atas suami yang menceraikan isteri tanpa kebenaran mahkamah. Ini menunjukkan betapa masyarakat khususnya orang-orang Islam semakin mengambi perhatian mengenai perkembangan undang-undang Islam di negara ini. Suasana ini dilihat amat positif ke arah mencelikkan masyarakat kepada ilmu khususnya hal-hal kekeluargaan.

Berhubung penalti kerana menceraikan isteri tanpa kebenaran mahkamah, perlu difahami bahawa penalti hanya dikenakan kepada pesalah jenayah sebagai salah satu bentuk hukuman ke atas pesalah yang telah disabitkan bersalah kerana melanggar undang-undang. Bagi sesiapa yang didapati menceraikan isterinya tanpa mendapat kebenaran terlebih dahulu dari Mahkamah Syariah, seseorang itu boleh didakwa dan jika disabitkan bersalah, boleh dihukum dengan denda tidak lebih RM1,000 atau penjara tidak lebih 6 bulan atau kedua-duanya sekali. Perkara ini disebutkan dalam seksyen 125 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam 2004. Ini bermakna, bukan penalti dengan membayar denda sahaja bentuk hukuman yang boleh dikenakan kepada pesalah, tetapi juga meliputi hukuman penjara jika itu yang dirasakan menasabah dan wajar oleh mahkamah.

Walaupun kadar hukuman di Mahkamah Syariah masih jauh rendah berbanding Mahkamah Sivil, namun, kesan pensabitkan bagi kesalahan ini tetap sama. Pesalah akan selamanya berstatus “penjenayah” dalam konteks undang-undang. Jika demikian kesannya, bersabarlah banyak-banyak wahai para suami. Jangan sama sekali melafazkan talaq itu di luar mahkamah walau diasak dan didesak oleh isteri. Kalau perceraian itu pilihan terakhir, datanglah ke Mahkamah Syariah dan failkan permohonan bagi mendapatkan kebenaran menceraikan isteri. Itulah yang sebaik-baik cara bagi mengelak dari menerima kesan yang tidak baik pada masa hadapan.

Semoga maklumat ini memberi manfaat kepada kita semua.

Ikut

Get every new post delivered to your Inbox.